Ailddysgu

Llyfrau newydd

2012-02-09T23:27:00.000-08:00

Mi ddaeth dday lyfr drwy'r post ddoe: archeb o Balas Prints yng Nghaernarfon (sy'n ardderchog am anfon llyfrau yn gyflym). Dwy nofel "thriller": Yr Alarch Ddu gan Rhiannon Wyn, a Pwll Ynfyd, gan Alun Cob. A Diolch i Neil (Clecs Cilgwri) am son amdanyn nhw ar ei flog - doeddwn i ddim wedi clywed am un ohonyn nhw cyn hynny. A'r dau llyfr wedi ei sgwenu a'i sefydlu yn agos iawn i fy hen filltir sgwar.

Felly, dim mwy sgwenu, mi fyddaf yn cychwyn ar y darllen. Pwll Ynfyd gyntaf, dwi'n meddwl. Felly i'r gwely yn gynnar heno a dwi'n edrych ymlaen

Y Cwrs Meistroli a Sgwenu

2012-02-08T09:35:00.000-08:00

Dwi ddim wedi sôn llawer eto am y cwrs Meistroli dwi’n gwneud (trwy’r pôost). Hyd at hyn dwi wedi cyraedd uned 13 a dwi’n mwynhau’r cwrs yn arw. Mae ‘na wahanol pethau ag elfennau ym mhob uned: darllen, gwrando, gwneud ymaerferion a sgwenu a dwi’n meddwl mai y gwaith sgwenu ydi’r peth anodda, fel arfer, i fi (ond rhaid dweud bod yr ymareferion gramadeg yn anodd hefyd, wiethiau). Mae'r proses o gyfansoddi'r darn ysgrifenedig - a falle edrych ambell beth i fynny yn ymarfer da. Dwi’n hapus pan dwi wedi gorffen y gwaith a wedi ei yrru i fy nhiwtor – ac yn edrych ymlaen at gael yr adborth. Ond fel arfer, dwi’n cael fy siomi pan dwi’n gweld faint o gangymeriadau dwi wedi gwneud.

Yn yr uned diwethaf, roedd rhaid gwneud adolygiad o lyfr. Mae hwn yn rhywbeth sydd yn anodd (dwi’n meddwl) ac yn y diwedd, mi sgwennais un ar llyfr nad oeddwn wedi mwynhau yn fawr iawn (Dim Heddwch) ac un arall am “Y Gwyddel” (rywbeth debyg i be sgwennais yn y blog).

Fel arfer, r’oedd yna lu o gangymeriadau! Penderfynais dadansoddi'r rhai diwethaf, am hwyl, a dyma'r canlyniadau!
(1) Yn y lle cyntaf (fel disgwylir) - traegliadau. Geiriau sydd angen treugliad ond sydd dim wedi cael un. A hefyd, wrth gwrs, rhoi treigliad lle sydd ddim angen!
(2) Wedyn, ail, be dwi'n galw yn "cangymeriad gair" neu patrwm. Fel enghraifft:“dwi’n falch cael“ yn lle cael yn lle “dwi’n falch o gael“; argyhoeddi" yn lle "argymell" (od iawn!) Meddylion yn lle meddyliau. Pethau felna.
(3) Ac yn drydydd lle, camsillafu: elysen yn hytrach na elusen, a.y.y.b.

Y trô yma, dwi wedi edrych ar yr arbrawf yn fanwl, a dwi wedi trio dysgu y patrymau cywir a rhai o'r treugliadau. Ond bydd rhaid gweld a byddaf yn medru cofio rhai ohonyn nhw!Ond wyddoch chi be? Os fasa 'na ddim cangymeriadau o gwbl, bydd ddim byd i ddysgu! Dim pwynt bod ar y cwrs. Felly, be dwi eisiau ydi gwallau da - rhai bydd y Cymru Cymraeg yn gwneud, efallai!

Y Gaeaf - ac edrych ymlaen i'r Gwanwyn

2012-02-05T12:13:00.000-08:00

Ar ol diwrnod hyfryd ond oer mi gawson ni dipyn o eira dros nos - y cyntaf o'r gaeaf. Felly mae o wedi bod yn teimlo yn gaeafol iawn. A finnau yn paratoi ar gyfer y gwanwyn wrth prynu tatws i blannu yn yr ardd! Mae gennyn ni feithrinfa yn Buckingham sydd ddim rhy agos (ryw 18 milltir) ond mae nhw'n tyfu eu planhigion ein hun yna (yn hytrach na prynu nhw) ac yn bwysig, mae o'n bosib prynu ychydig bach o datws ar gyfer plannu (pedwar neu bump o'r un fath). Felly mae na gyfle i drio wahannol fathau o datws. Fel arfer mae rhaid prynu fag o datws sy'n pwyso cilo neu ddwy a dwi eisiau trio ychydig o fathau. Dwi wedi prynu Kestrel eto, sydd yn flasus iawn, y tatws "kidney" sydd yn cael ei tyfu yn Jersey, a hefyd y "Pink Fir Apple" sydd yn hynod o flasus a rhai arall na fedrai cofio eu henwau!

A gan fy mod i yno efo fy ffrind Nicola, roedd rhaid prynu'r tatws Nicola, wrth gwrs! Mi fydd y rhain, rwan, yn cael ei osod mewn box yn y golau er mwyn i'r llygaid datblygu a tyfu cyn cael eu phlannu.

Gwylio adar yn yr ardd - neu ddim

2012-01-29T12:19:00.000-08:00

Mae'r "Big Garden Birdwatch" yn digwydd y penwythnos yma. Mi wnes i sgwennu amdanno fo llynedd, yma. A mi welais ychydig o adar ar y pryd. Ond heddiw, es i'r gegin am hanner awr wedi naw bore ma, o ble dwi'n medru gweld yr ardd, a lle mae teclan bwydo'r adar, a mi welais i - dim byd o gwbl! Mae'n wir ein bod ni ddim wedi bod yn llenwi'r peth bwydo digon aml, ond dwi'n meddwl ella, nad ydy hanner awr wedi naw yn y bore yn amser dda. Cyn mynd allan, mi welais titw tomos las, a ychydig o adar eraill yn bwydo ac wrth y wal cefn. Ond pan ddoth yr amser i gyfri'r adar, doedd dim un i gyfri!

Mae o'n bosib hefyd (yn mwy na bosib) bod y tywydd yn cael effaith. Ac er ei fod braidd yn oer, dyn ni ddim wedi cael eira, na'r tywydd garw cawsom llynedd, lle mae'n anodd i'r adar dod o hyd i fwyd. Felly pan mae'r tywydd fel 'ma, dan ni ddim yn gweld gymaint o adar yn yr ardd.

Ond mae'r cynefin bach yn y llun yn un gyfoethog iawn i adar. Mi dynnais y llun yma wrth cerdded y ci. Mae nant bach yn rhedeg ger y llwybr sy'n arwain at yr afon; a coed a llwyni a mueri tu ol i'r nant a hefyd eiddew ar wal y warws yn y cefndir a mae rhandiroedd yr ochr arall o'r llwybr, a wedyn caeau. A dwi wedi sylwi o'r blaen bod y llecyn yma yn denu nifer o adar. Mae'n siwr bod y cyfuniad o dwr, lloches a aeron yn gwneud hwn yn gynnefin da.

Blogiau Cymraeg

2012-01-27T09:25:00.000-08:00

Weithiau, dwi'n edrych o gwmpas y we i weld pa flogiau Gymraeg sydd ar gael. Mi ddois i ar draws Rhestr heddiw. Mae'r safle we yn disgrifio Rhestr fel casgliad o bob blog yn Gymraeg ar y we- a mae o'n bosib gwel blogiau yn ol y pwnc sy'n cael ei drafod yn ol pwnc. Felly mae o'n bosib gweld y blogiau i gyd am ddysgu Cymraeg (20 ohono nhw) neu am fwyd neu am beth bynnag. Wrth gwrs dydi bob un flog ddim yn cadw at un bwnc, felly mae'n dda i weld bod rhai flogiau ym ymddangos mewn sawl categori. Un flog dwi'n hoffi ydy Asturias yn Gymraeg (blog dyddiol am/o Asturias, gogledd Sbaen). Mae'r blog yma yn trafod garddio, cefngwlad, gwleidyddiaeth a phwnciau eraill. Wrth mynd trwy'r rhestr yma darganfais flog garddio sy'n newydd i fi: "Hadau" a oedd yn edrych yn ddiddorol - ond yn anffodus mae'r blog diwethaf wedi cael ei sgwennu ym Medi 2010...............

Dwi newydd dod ar draws flog arall dwi am ddarllen yn y dyfodol, hefyd - am ddarllen: . Mae'r rhan fwyaf o lyfrau sy'n cael ei drafod yn Saesneg, yn y flog yma. Ond mae o'n ddiddorol.

Dysgu Iaith trwy Cerddoriaeth

2012-01-20T14:06:00.000-08:00

Un peth dwi’n gwneud fel rhan o’r Cwrs Maestroli ydy darnau o sgwennu, a pwnc y darn olaf oedd “cerdd sy’n golygu llawer i chi”. Dewisais Nant y Mynydd, am sawl reswm: dwi'n cofio dysgu'r darn yma yn yr ysgol, felly mae'n gysylltiedig a Chymraeg fy ieuengtid, a fy ngwreiddiau Cymraeg a dwi’n hoff iawn ohonni hi; mae'r cynghaneddu a'r odli yn gwneud iddi hi redeg yn hawdd a dwi'n gallu cydymdeimlo'n llwyr gyda awch y fardd i fod allan ar y mynydd - ac ei hiraeth am Gymru. 

Ond may hyn wedi gwneud i fi feddwl am ddefnyddio gerddi i ddysgu’r iaith. Mae llawer o gerddi yn weddol hawdd i’w gofio. Ac unwaith mae cerdd yn eich cof, mae gennych chi ryw adnodd ardderchog. Os dach chi isio trio cofio lluosog coch, fel engraifft, mae “rhosod cochion” yn “lan y mor” yn medru rhoi’r ateb i chi, a mae o’n ffordd o ddysgu rhai o batrymau’r iaith sydd yn weddol hawdd ac yn aros yn y cof.

Mi brynais y llyfr Hoff Gerddi Natur pan oeddwn i ym Mangor ar ddechrau’r flwyddyn, ac wrth dechrau edrych ar y barddoniaeth yma, sylwyddolais bod sawl cerdd roeddwn yn adnabod (rhai ddarnau ohonnyn nhw), ond wedi anghofio – fel Y Lili Wen Fach. Dach chi’n cofio hon? Mae’n siwr bod hi’n cael ei ddysgu mewn sawl ysgol, ond roeddwn i wedi llwyr ei anghofio hi a cerdd addas iawn i Ionawr – dyma’r penill cyntaf:

O Lili Wen Fach, o ble daethost di,

A’r gwynt mor arw ac mor oer ei gri?

Sut y mentraist di allan drwy’r eira i gyd?

Nid oes flodyn bach arall i’w weld yn y byd!

Felly dwi’n mynd ati I ailddysgu fy hoff gerddi a cerddi newydd hefyd.

Pieta

2012-01-15T12:48:00.000-08:00

Anghofiais son, ta r'on i'n siarad am ddarllen, fy mod wedi gorffen darllen Pieta, gan Gwen Pritchard Jones, tra roeddwn yng Nghymru. Mae'r nofel wedi ei seilio ar stori gwir, er bod y manylion a pam aeth y brief gymeriad i fyw efo'i frawd wedi cael ei chreu gan yr awdures. Beth bynnag, mae o'n hanes ddiddorol, sy'n gafael arnach chi.

Dwi'n edrych ymlaen at ddarllen y llyfr ganlynnol, sy'n dilyn hanes y prif gymeriad ar ol gadael Cymru.

Darllen

2012-01-11T23:00:00.000-08:00

Wel, dwi wedi dechrau ar y twmpath o lyfrau a phrynais ym Mangor a Chaernarfon. Mwynhais llyfrau Gwen Parrot llynedd, felly r'on i'n falch cael llyfr arall ganddi hi - un doeddwn i ddim wedi clywed amdano - Cwlwm Gwaed, a sgwenodd amser yn ol. Fel y llyfrau mwy ddiweddar, roedd yn gyffroes, efo'r stori yn cydio (os dych chi'n hoff o "thrillers"). A symud ymlaen wedyn i stori wir: "Mwrdwr ym Mangor" gan John Hughes a oedd yn arwain ymchwiliad yr heddlu (pennaeth C.I.D yng Ngwynedd a Chlwyd ar y pryd). Fel mae o'n awgrymu ar y clawdd, mae'r llyfr "yn darllen fel nofel gyffrous a gafaelgar"

Am rywbeth ysgafnach, dechreuais i ddarllen llyfr Tudur Owen yn y gyfres Nabod - "Dangos fy Hun". Mae'r gyfres hon y cynnwys llyfrau sy'n debyg i hunangofiant mewn ffordd, ond gyda cyfraniaith o wahanol bobl sy'n nabod y person - a digon o lyniau hefyd. Ar y clawdd mae o'n deud:Cyfres o lyfrau gwahanol, llawn lluniau sy'n gyfle i ddod i nabod person amlwg trwy'i lygaid ei hun ac eraill. Dwi ddim wedi gorffen hwn eto.

A dwi am trio darllen Petrograd (William Owen Roberts) . Dwi wedi dechrau, a mae o'n dda - ond gyda 540 tudalen, dwi ddim yn siwr os wnai lwyddo. Gawn ni weld.

Ar ol yr Ysgol Galan

2012-01-08T04:52:00.001-08:00

A dyma fi yn ol ô'r Ysgol Galan ac yn ol o Gaernarfon - a Bangor. Caswom ddwy diwrnod arall difyr, yn cael ein atgoffio o bethau bach a digon o gyfle i siarad yr i aith. Mi fyddaf yn trio siarad Cymraeg cyn gymaint a bosib pan dwi ar cwrs neu ysgol Gymraeg Dwi isio gwneud y gorau o'r cyfle - does dim llawer o gyfle yn Milotn Keynes, wedi'r cyfan.

Dwi'n trio penderfynnu os ddylwn i wneud yr arholiad uwch eleni. Y fanteision: bydd y strwythyr a'r disgyblaith yn dda, mi fydd o'n sicr yn gwneud fi ymarfer fy Nghymraeg, a dwi wedi darllen rhai o'r llyfrau angenrheidiol a.y.y.b. yn barod. A hefyd, ella ei fod yn syniad da tra dwi'n gwneud y cwrs Maestroli. Ac yn erbyn? Dwi'n meddwl bydd rhaid i fi gwneud yr opsiwn lenyddol yn y ffolio ( achos fydd ynrhyw beth arall yn annodd yn Lloegr); dwi ddim yn siwr os bydd ddigon i ddigon o amseer ac os bydd dyddiad yr arholiad yn hwylys (mae gwaith yn brysur iawn ar hyn o bryd). A falle bod y cwrs yn ddigon, ar y foment! Dwi hanner ffordd trwy'r cwrs. Dwi ddim yn meddwl mi fyddai mor gyflym gyda gweddill y cwrs, oherwydd bydd gwaith yn brysur, ond ddylwn gorffen erbyn yr haf.

Ond mi ges i wahadd i ddosbarth Elwyn, nos Iau, yn Llanfairpwll a oedd yn trafod a gweithio ar gyfer yr arholiad, a roedd hyn yn gymorth mawr - i weld y safon, a'r hen papurau.

Felly, dwi bron yn siwr dwi isio gwneud y r arholiad on dwi ddim yn siwr pa bryd. Efalla bod eleni rhy fuan. Bydd rhaid penderfynnu dros y mis nesaf.

A dyma’r llyfrau y phrynais. Dwi wedi gorffen un yn barod ond mae digon i gadw fi fynd, dwi’n gobeithio!

Y Cwrs Galan a Caernarfon

2012-01-04T12:26:00.000-08:00

Dwi wedi cael amser dda ar fy nhiwrnod cyntaf ar y Cwrs Galan ym Mangor ac yma yn aros yng Nghaernarfon. Mae na 13 oedoloon yn ei grwp ni: rhai wedi bid ar y cwrs llynedd hefyd, felly r'on i'n cofio rhai ohonnyn nhw, ond dim ei hanes. Me gan y rhan fwyaf o bobl sy'n dusgy neu ail-ddysgu Cymraeg, hanesion difyr: teulu a oedd yn siara yr iaith ond wedyn yn penerfynnu peidio; byw yng Nghymru fel plentyn ond dim yn siarad yr iaith digon ac rwan yn angen yr iaith ar gyfer ei swydd neu cyfarfod cymar Cymraeg. Beth bynnag mi wnaethom ddigon o siarad heddiw yn y dosbarth, ac ers hynny dwi wedi bod yn siarad Cymraeg yn y tafarn. Dyn yn honni ei fod yn fy nghofio i o'r ysol. Dwi ddim yn siwr i ddweud y gwir, ond cawsom sgwrs digon difyr. A tra roeddwn i yn gwylio'r ffilm Patagonia ar Clic (dwi ddi wedi ei orffen hi eto) a

roedd teulu go iawn o Batagonia hefyd yn aros yn y tafqrn wedi dod yn ol am trip i weld ffrindiau a siarad Cymraeg, heblaw'r gwr a oedd yn ymddiheuro am ei Saesneg - ond roedd hi reit dda a wedi'r cwbl medra i ddim siarad Sbaeneg.

Yn gynharach pnawn ma, ar ol diwedd y dosbrth es i chwilio am lyfrau Cymrqeg ail-llaw a rwan mae llwyth newydd o lyfrau gen i i lusgo'n ol ar y tren.

Y Blwyddyn Newydd

2012-01-01T02:42:00.000-08:00

Wel, dyma ni, a dyn ni ar fin mynd am dro i wneud dipyn o ymarfer ar ol gormod o siocolat a gwin, neithiwr, er ein bod wedi aros adref.

Felly, blog byr - ac wrth edrych yn ol, dwi'n gweld fy mod wedi postio 50 flog yn ystod 2011. Mae hynny dipyn yn fwy nac yn 2010. Ac i fod yn onest, dwi ddim yn meddwl fydd llawer mwy yn ystod y flwyddyn nesa. Dwi'n edmygu'r pobl sydd yn medru blogio yn aml, a sy wastad (wel bron wastad) efo rywbeth ddifyr i ddeud. Fel engraifft, dwi'n hoffi blogs Cath o Asturias - mae'r cymysg o nodiadau am yr ardd (mae hi'n tyfu bob fath o lysiau a ffrwythau), y cefn gwlad a'r bywyed gwyllt - a'r gwleidyddiaeth yn ddiddorol iawn i fi. Ond swn i byth yn medru cyfrannu at y blog bob dydd!

Dydd Mawrth, dwi'n mynd i Fangor i'r Ysgol Galan - er mi fyddaf yn aros yng Nghaernarfon. Mae'r ysgol Galan yn para am dri diwrnod, felly cyfle i siarad Cymraeg, bod yn lle Gymraeg, a gobeithio mi fyddaf yn gwella dipyn

Darllen i ddysgu

2011-12-30T11:32:00.001-08:00

Fel llawer o bobl eraill, dwi wedi bod yn myfyrio am sut mae’r dysgu wedi mynd eleni. Mae ’na bedair elfen i ddysgu unrhyw iaith, dwi’n credu: clywed a dallt yr iaith trwy gwrando arni hi; siarad yr iaith (mae’r ddwy elfen yma mewn pâr); a wedyn darllen yr iaith a sgwennu. Yn aml dydi’r pedair elfen yma dim mewn cydbwysedd - ac yn sicr, os dych chi’n byw tua allan i Gymru, mae’n hawdd gweithio ar rhai elfennau na’r lleill. Hefyd, wrth gwrs, mae angen cynhyrchu mewn ddwy o’r elfennau: siarad a sgwennu, ond i wrando a deallt, does dim rhaid darganfod y geiriau, dim ond dallt y geiriau (a’r patrymau) dyn ni’n clywed neu darllen.

Felly sut dwi wedi bod yn gwneud efo’r elfennau yma? Mi wnai sgwennu am yr elfennau eraill yn y dyfodol, ond i ddechrau dwi wedi bod yn myfyrio am ddarllen. Fel y gwelir o’r rhestr o lyfrau, dwi’n darllen llawer o lyfrau Cymraeg - i ddweud y gwir, dwi’n cael hi’n annodd, y dyddiau yma, i ddarganfod amser i ddarllen llyfrau Saesneg hefyd achos does dim amser i ddarllen yn Gymraeg a Saesneg.

Wrth edrych ar y llestr o lyfrau, dwi wedi darllen ryw 18 o lyfrau eleni, er fy mod i ddim wedi gorffen nhw i gyd; mae rhai o’r llyfrau yn llyfrau i ddarllen o bryd i bryd, dim o’r cychwyn i’r diwedd, fel, e.e. Cymru: Y 100 Lle, llyfrau barddoniaeth a dwi ddim wedi gorffen Owain Glyn Dŵr, chwaith. Ond dwi wedi gorffen y lleill, er bod rhai ohonnyn nhw braidd yn anodd - fel Awr y Locustiaid (storiau fer). Y dyddiau yma, y rhan mwyaf o’r amser, dwi ddim yn edrych geiriau newydd i fynny yn y geiridadur - dwi’n cario ymlaen (oni bai fy mod i ddim yn dallt o gwbl, neu fy mod i eisiau dysgu’r gair newydd). Ond dwi ddim yn siŵr be ydi’r ffordd gorau o ddarllen i ddysgu. I mi mae o’n bwysig cael naratif gryf, themau diddorol, a cael deialog dwi’n deallt (felly dim gormod o dafodiaith y de).

Os dwi’n darganfod awdur dwi’n hoffi, dwi’n mynd ymlaen i ddarllen ei lyfrau eraill. Felly es i ymlaen i ddarllen llyfr arall gan Gwen Parrott. A nes i fi ddarllen Si Bei, roeddwn wedi hoffi bob lyfr gan Geraint V Jones. Ges i ddipyn o siom efo Awr y Locustiaid, hefyd. Gallwn weld bod y storiau yn glyfar, ond roedd rhai rhy anodd - a dim um yn fy nghydio yn yr un ffordd a’r “Llyfrgell“. Roedd y Stafell Ddirgel braidd yn anodd hefyd, ond digon diddorol i fi eisiau darllen mwy am yr amser yna, a’r digwyddiadau - a mwynhais Y Rhandir hefyd.

A be oedd llyfrau gorau’r flwyddyn, i fi? Nes i fwynhau un llyfr yn enwedig: Y Tŷ Hwn, gan Siân Northey: archebais hwn ar ol clywed Sian yn siarad am y llyfr yn y Gŵyl Arall yng Nghaernarfon. Hoff lyfr arall oedd Caersaint, dwi’n meddwl (ond efalla dwi’n tueddu i ffafrio llyfrau dwi wedi newydd darllen ac yn medru cofio yn fanwl. Dwi’n cofio hefyd bod Y Gwyddel yn dda iawn - a dipyn mwy fel barddoniaeth mewn llefydd. Dwi wedi newydd gorffen Un Ddinas Dau Fyd gan Llwyd Owen, a fel ei lyfrau eraill, mae o’n stori gyffrous sy’n tynnu chi ymlaen. Dwi hanner ffordd trwy Piéta - ond ar ol hynny, dwi ddim yn siŵr be dwi am ddarllen nesaf. Felly dwi’n hapus cael awgrymiadau am be i ddarllen nesaf.

A sut mae hyn i gyd yn cyfrannu i’r Cymraeg? Dwi’n siŵr ei fod yn helpu fi i ehangu fy ngeirfa. Weithiau mae geiriau Cymraeg yn dod i fy mhen: geiriau dwi ddim wedi dysgu yn ymwybodol - a dwi’n meddwl bod rhai o rhein yn dod o ddarllen. Hefyd dwi’n trio edrych ar (a sylwi) y patrymau Gramadegol.

Gair bach anodd - y gair bach a

2011-12-19T13:37:00.000-08:00

Hyd at hyn, dwi ddim wedi sgwennu am y cwrs dwi’n gwneud. Cwrs Maestroli (Prifysgol Bangor) trwy’r post. (Mi fyddaf yn postio mwy am y cwrs yn gyffredinol nes ymlaen). Dwi wedi cyraedd uned 8, ac yn ddiweddar mi ges i fy ngwaith cartref uned 6 yn ôl. Mae o’n edrych fel pe bai’r gair bach a yn achosi dipyn o drafferth i fi a mae’n amlwg ron i rioed wedi meddwl am y peth. Gwyddais bod sawl ystyr – “and”, wrth gwrs, a hefyd fel ansoddair. er engraith ar ol ferf fel “cyfarfod a“ a hefyd "who/whom" e.e. “Y dyn a chafodd“ Ond dim a chafodd sy'n iawn, achos mae'r tri a yn byhafio yn wahanol: ynglyn a'r treigliadau sy'n dilyn; sut mae nhw'n newid (ac neu ag?), to bach neu beidio?. Mae na gymaint o reolau yn enwedig ynglyn a treigladau yn y Gymraeg -ac wrth gwrs dydy'r Cymry Cymraeg ddim yn dysgu'r reolau, dim mwy na mae siaradwyr Saesneg pan mae nhw’n siarad Saesneg. H.y. dydy nhw ddim yn dysgu nhw yn fwriadol. Ond trwy ddarllen, siarad, clywed a chyfathrebu yn gyffredinol. A mae nhw'n gwneud cangymeriadau hefyd. Mae nifer o Gymry Gymraeg yn camdreiglo ambell air. Felly taswn yn gwneud yr un gangymeridadau a’r Cymry Cymraeg, dwi’n meddwl faswn yn hapus. Yn y cyfamser, mi fyddaf yn trio sylwi’r patrymau cywir.

Fy rhestr o lyfrau Cymraeg

2011-12-07T01:46:00.001-08:00

Dyma be sydd ar fy rhestr darllen ar y funud: rhai i brynu a rhai i fenthyg o’r llyfrgell. Dydyn nhw ddim mewn drefn arbennig:

1. Neb Ond Ni gan Manon Rhys. Hwn oedd enillydd y Fedal Ryddiaith yn yr eisteddfod, eleni.
2. Tair Rheol Anhrefn, gan Daniel Davies – a hwn oedd enillydd Gwobr Goffa Daniel Owen eleni. Dwi ddim wedi darllen llyfr gan yr awduron yma h.y. Daniel Davies a Manon Rhys, felly dwi’n edrych ymlaen.
3. Stryd y Glep, gan Kate Roberts. Cyhoeddiad newydd ydi hon, o lyfr a gyhoeddwyd gyntaf yn 1949. Ydi Kate Roberts fel Marmite tybed? ( Hoff iawn neu casau…) Beth bynnag, dwi wedi mwynhau y llyfrau dwi wedi darllen.
4. O! Tyn y Gorchudd, Ar ol darllen O Ran, archebais hwn o “Palas Prints” yng Nghaernarfon, a dwi’n edrych ymlaen……
5. Pieta, gan Gwen Pritchard Jones. R’on i am brynu hwn yn ol yn Ionawr, ond roeddwn wedi prynu llwyth o lyfrau yn barod. A rywsut, dwi ddim wedi mynd yn ol ato fo. Un i archebu o’r llyfrgell dwi’n meddwl. Ac os dwi’n mwyhau o, mae na un newydd…..gwelir rhif 6 islaw.........
6. Barato – hefyd gan Gwen Pritchard Jones.
7. Y Daith – Lloyd Jones. R’oedd hwn yn cael ei drafod ar Pethe, dwi’n meddwl (wel yn sicr cafodd ei drafod ar S4C a roedd cyfweliad a Lloyd Jones ond dwi ddim yn cofio y rhaglen…)
8. Un Ddinas, Dau Fyd gan Llwyd Owen. Ar ol darllen llyfrau eraill Llwyd Owen mi wn y bydd hwn yn dda, hefyd: un am dros y Dolig efalla?
9. Dangos fy Hun, Tudur Owen. Daeth yr awgrymiad yma o flog Bethan Gwanas: “Os ydach chi isio syniad am anrheg Dolig i rywun, mae hunangofiant Tudur Owen yn y gyfres Nabod efo llai o eiriau ond llwyth o luniau) yn werth ei gael, wir yr. Chwip o hanesion difyr ynddo fo. A lluniau hilêriys!” A dwi wedi mwynhau rhaglenni Tudur Owen
10. ? Felly awgrymiadau, os gwelwch yn dda, am rhif deg.

S4C -Byw yn ôl y Papur Newydd a pethau eraill

2011-12-01T14:22:00.000-08:00

Dwi wedi mwynhau gwylio Byw yn ôl y Papur Newydd, sydd newydd orffen. Mae'r rhaglen yn dilyn yr un fformiwla llwyddianus a Byw yn ôl y Llyfr: y gyfres flaenorol: canolbwyntio ar wahanol elfennau o fywyd ar y pryd. Fel Byw yn ôl y Llyfr, mae’r gyfres hon yn ddiddorol, yn hwyl, a hefyd dwi wedi dysgu pethau am y cyfnod.

Yn y gyfres, mae Bethan Gwanas a Tudur Owen yn archwilio bywyd yn y dauddegau, trwy dilyn rhai o’r erthyglau o’r papurau newydd yr adeg. ‘Roedd sawl papur newydd Gymraeg ar gael: Y Brython, Y Darian, Yr Herald Cymraeg, Y Seren – a mwy. R'oedd y bennod olaf yn edrych ar bywyd y brif weinidog, Lloyd George, a’i ddylanwad. Dan ni’n dysgu bod y dauddegau yn gyfnod cythryblus i Lloyd George; bod ei berthynas a’i ysgrifennyddus yn creu stŵr, a hefyd bod y Torïaid, yn 1922, wedi profi ei fod wedi gwerthu anrhydeddau am arian. Ond er hyn, roedd y carfannau o fewn y wasg Gymraeg yn driw iddo fo. Aeth Tudur Owen i Lanystumdwy, lle gafodd Lloyd George ei eni, ac i’r amgudeddfa sydd yn dathlu ei fywyd, i gyfarfod a Twm Morris, bardd gyda diddordeb mawr mewn bywyd Lloyd George. Dywedodd Twm Morris bod Lloyd George yn cael ei gyflwyno fel y dyn enwocaf yn y byd pan aeth ar daith i America a Canada yn 1923.

Felly be dwi’n hoffi am y rhaglen yma? Wel, yn gyntaf, mae’r ddau gyflwynydd yn dda iawn – yn defnyddio Cymraeg da, cywir – ag eto yn ddealladwy. Fel dysgwraig, dwi’n dysgu geiriau newydd a patrymau sydd yn newydd i fi. Ac i fi, mae Cymraeg y Gogledd yn haws o lawer i ddallt na Cymraeg y De. Hefyd, mae’r ddau yn medru bod yn ddoniol, ac yn sicr mae nhw’n medru diddanu. Yr ail elfen ydi bod y rhaglen yn cynnwys dadleuon gyda arbennigwyr. Felly mewn rhaglenni eraill, dan ni’n clywed bod na ddim llawer o nofelau Gymraeg ar y pryd, yn rhannol, oherwydd dylanwed crefydd, a hefyd yn dysgu am technoleg, cludiau a ffilmiau yr adeg.

Ond does na ddim llawer dwi eisiau gwylio ar S4C ar y funud. Dechreuais gwylio Gwaith Cartref - ond r'on i'n methu dod ymlaen efo'r rhaglen. Roeddwn yn edrych ymlaen at weld gyfres newydd o Rownd a Rownd - dwi'n gwybod bod y ffilmio wedi digwydd - gwelais y criw yn ffilmio yn Sir Fon, yn yr haf. Ond, dydy'r gyfres newydd dim wedi digwydd. Mae Wedi Saith o dan y bywell - felly gobeithio ein bod ni'n cael rhaglenni da yn y dyfodol. Ond falle dim.

O’r tŷ gwydr a’r hanes tu ôl i’r llun

2011-11-27T12:15:00.000-08:00

Tynnais y llun yma (yr ail un) oherwydd ‘roeddwn eisiau dangos y gŵydd sydd yn byw gyda’r elyrch am ryw reswm. Ond ychydig cyn i fi dynnu’r llun, gwibiodd las y ddorlan heibio – fel stribyn o las ac oren. Hwn yw’r ail I fi weld dros y benwythnos – mi ges I gipolwg ar un arall yn estedd ar gainc, ddoe. Ac yn sicr, mae’r adar yma yn dangos bod adar Prydain yn medru bod yn lliwgar iawn!

Mae’r tywydd yn parhau yn fwyn iawn, a ddoe, casglais fwy o lysiau o’r tŷ gwydr. Mae nhw’n dechrau dod i’r diwedd, rŵan, ond wedi dweud hyn, fel gwelwch yn y llun, mae ‘na aubergines o hyd, a pupurau a hefyd moron ond nes i gasglu’r moron yma oherwydd bod y pryfed moron wedi ymosod arnyn nhw, a felly dydyn nhw ddim yn dda iawn. Mae’r moron sydd ar ol yn y tŷ gwydr yn edrych yn iawn, felly dwi’n gobeithio byddan nhw yn iawn erbyn Nadolig – a felly mi fyddaf yn medru cael moron o’r tŷ gwydr, a cennyn a pannas o’r ardd fel rhan o’r cinio Nadolig.

Caersaint

2011-11-18T22:46:00.000-08:00

Dwi newydd orffen darllen Caersaint - gan Angharad Price, a wedi ei fwynhau yn ofnadwy. Dydi o ddim (ar y dechrau, beth bynnag) yn llawn o ddigwyddiadau gyffrous: yn hytrach, mae o’n mynd a ni i fewn i fywyd Jaman, sydd wedi dod yn ôl i Gaeersaint, tre bach Cymraeg yng ngogledd Cymru, gyda castell mawr hanesyddol, sy’n gyferbyn a Sir Fôn. Felly, fel y gwelwch, mae o wedi seilio ar Gaernarfon. A dyma rhan o adolygiad Angharad Tomos:

Mae’n gymaint portread o’r dref ag ydyw o gymeriad, ac i mi, dyma oedd rhan o’i hapêl. Tref ddychmygol ydyw, ond llen denau sydd yn ei chuddio, ac mae tyrau Castell Caernarfon, ei daearyddiaeth ac enwau’r siopau a’r strydoedd yn rhy amlwg i ni beidio cadw y Gaernarfon go iawn yn ein meddwl fel cefnlen y nofel.

Ag i fi, wrth sgwrs, wedi cael fy magu yng Nghaernarfon, roedd hwn yn wir iawn. Pan mae Jaman yn mynd am drô dros yr Aber i Goed Helen, dwi’n cofio gwneud yr un peth, a roedd y castell arall - yr un bach ar ben y bryn yn coed Helen, i’w weld o’n tŷ ni. Ond mae Caersaint yn fwy na hanes dyddiol y drê, a’r côfis, er ei fod nhw yn ran fawr o’r llyfr hefyd, efo’r cymeriadau ffraeth yn treulio ei amser yn yr Anglesey - oops - y Môna - lle dwi hefyd wedi treulio llawer o amser gyda fy mrawd. Mae o’n llyfr am wleidyddiaeth lleol: am bŵer - ag am pwy sy bia a sy’n rhedeg trê fel Caersaint. Mae’r ffordd osgoi yn cael dipyn o driniaeth a dwi’n cofio’r cynlluniau yn cael ei drafod. Doeddwn i ddim yn byw yng Nghaernarfon ar y pryd, ond roedd mam yna a roedd teimlad gryf, ond adeiladwyd y peth, sy’n hollti y dre mewn hanner.

Ar ol gorffen y llyfr, dwi wedi archebu llyfr arall Angharad Price: O! Tyn y Gorchudd o siôp Palas Print yng Nghaernarfon. Dwi wedi sôn am y siôp hôn o’r blaen. A pan es i’r wefan, nes i gofio bod erthygl am y siôp yn yr Independent Bookshops Directory a oedd ar gael gyda’r Guardian yn ol ym mis Hydref. Dyma un o’r pethau mae Patrick McGuiness yn dweud am Palas Prints:

The best thing about Palas Print, however is that, like the best independent bookshops, it gives off that “learn while you linger“ vibe, that makes it a pleasure to visit.

(A gyda llaw, mae llyfrau yn dod trwy’r post cyn gynted a gan Amazon, felly os dych chi’n prynu ar lein, defnyddiwch Palas Print, am llyfrau Cymraeg a Saesneg, yn hytrach nac Amazon)

Y tymor yn troi a'r tan yn gynes...

2011-11-08T01:25:00.000-08:00

O'r diwedd dyn ni'n cael dipyn o law, ond hefyd mae'n dywyll yn fuan. A felly dyma'r amser i eistedd o flaen y tan a darllen - a dyna be mae'r ci yn gwneud bob tro mae'r tan ymlaen (na dim darllen, ond gorwedd yn agos, agos i'r tan). Dwi newydd orffen darllen O Ran gan Mererid Hopwood, a wedi ei fwynhau. Gwahanol iawn i Lladd Dyw (mwy am hwnna mewn pôst arall ond do, mwynhais Lladd Duw hefyd). Ond yn ôl i O Ran. Dim llawr o stori (h.y) narratif - mwy o gofiant. Ar taith trên Rhwng Llundain a Caerdydd mae Angharad yn cofio ei phlentyndod a'i pherthynas efo'i thad sydd yn gyfeilydd adnabyddus a sydd hefyd ar ei wely angladd.

Mwynhais y llyfr, sydd yn ddarlledwy (ar wahan i dipyn o dafodiaeth y De) a death a atgofion yn ôl i fi hefyd o deithio ar trên o Loegr i Gymru yn enwedig pan roedden yn fyfyddwraig yn y prifysgol (yn Sheffield) a teimlais fel y mod yn teithio rhwng ddau byd a dywylliant: Saesneg a Cymraeg, dosbarth canol a gweithio, dinas a dref fach gwledig, Lloegr a Cymru. Son am sgitsoffrenig! Ond mae'n amlwg bod teithio ar tren yn hel meddylion.

A gyda'r gaeaf yn dod yn gyflym mi fydd fwy o ddarllen i ddod.

I'r tywyllwch

2011-10-27T13:33:00.001-07:00

Er i fi adael gwaith yn fuan heddiw, ‘roedd o bron yn dywyll erbyn i fi gyrraedd adre. A hon fydd y noson olaf pan fydd rywfaint o olau ar ôl (os dwi’n gadael y gwaith tuag at yr amser arferol). Felly o hyn ymlaen mi fydd yn beicio’n ôl yn y tywyllwch bob dydd – ac er i hyn ddiwgwydd bob blwyddyn, dwi’n casau y newid o’r golau i’r tywyllwch. Ond mi fyddaf yn trio gwrando ar rhywbeth ar yr iphone. Dipyn o Gymraeg, os bosib – ond mae angen digon am 40 munud. Ag ar ôl ddod i ymarfer, mae rhywbeth heddychol ynglyn a beicio yn y tywyllwch.

Hydref

2011-10-17T12:48:00.000-07:00

Mae'r Hydref yn wir wedi dod rwan. Dwi ddim wedi cael llawer o amser i gyfrannu i'r blog yma yn ddiweddar. Cawsom gwyliau byr yn y Lake District ar ddiwedd Medi a dechrau Hydref. Tra roedd de y wlad yn mwynhau Haf Bach Mihangel roedd y tywydd braidd yn wahanol yn Coniston. Ond fel arfer cawsom amser da. Ac ers hynny, gwaith a trin yr ardd. A dyma llun o cawl tomato - efo tomatos olaf y tymor.

Haf Bach Mihangel

2011-09-28T13:47:00.000-07:00

Mae hi mor braf yma ar y funud – yr haul yn boeth iawn yng nghanol y dydd, yr awyr yn las, las. Dim cymylau, ond tywydd sych, heulog. Felly bore yma es i ar dro dipyn hirach nac arfer efo’r ci, gan fy mod i ar fy ngwyliau o’r gwaith am wythnos. A dyma llun o’r afon yn yr haul.

A wedyn yn ol i weithio yn yr ardd ac yn y tŷ gwydr. Yfory dan ni'n mynd i Ardal y LLynoedd (Lake District - ydi hwn yn iawn tybed?) Mae'r arolygion yn dda hefo'r tywydd, felly dwi'n edrych ymlaen at ymlacio a cerdded a bwyta'n dda. My fyddan yn mynd a rhan o'n cynnyrch hefo ni.

Dechrau'r hydref

2011-09-25T09:53:00.001-07:00

Dyn ni wedi cael cynhaeaf da iawn eleni - a mae o’n para o hyd. Mae arolygion y tywydd yn dda - yn sôn am haf bach mihangel - felly dwi ddim am tynu allan y courgettes, na’r ffa, eto. Mae’r ffa dringo wedi gorffen - a gyda llaw - ar ôl y cwyno a gorfod planu eto a eto, r’oedd y ffa Ffrangeg bach yn dda iawn yn y diwedd. Dwi hefyd yn arbfrofi efo bresych hwyr. Mae planhigion bach, bach yn tyfu yn y tŷ gwydr, a rhai dipyn mwy - planhigion a phrynais o’r farchnad y ffermwyr - wedi cael ei rhoi yn yr ardd. Dwi ddim yn siwr sut hwyl fydd arnyn nhw, mae o braidd yn hwyr yn y tymor, ond gawn ni weld.

Dyma aubergine o’r ty gwydr. Mae ryw hanner dwsin arall yna hefyd, yn dod ymlaen.

A mae’r mafon hydref yn gwneud yn dda iawn eleni hefyd.

Casglu bwyd gwyllt

2011-09-16T22:43:00.000-07:00

Rydyn wedi trefnu mynd am daith bach hefo Jane Perone, sydd yn gohebydd garddio y Guardian. Mae hi’n sgwennu blogiau hyfryd. Heddiw dyn ni’n cwrdd mewn tafarn am be sydd wedi disgrifio yn Saesneg fel “Foraging“. Os dych chi’n gwybod be ydi Foraging yn y Gymraeg, dwedwch wrtha i, plîs!

Beth bynnag, dwi’n hoff o gasglu pethau i fwyta, os medra i. Mae rhaid dweud fy mod i ddim wedi casglu mwyar duon eleni o gwbl - rhy brysur. Ond mi welais fadarch, dydd Sadwrn diwethaf (yn y llun). Mae rhaid bod yn ofalus, wrth sgwrs, efo madarch gwyllt. Blynyddoedd un ôl, roedden yn casglu pob fath o fadarch, ac y edrych yn y llyfr i sicrhau ei fod yn iawn i fwyta. Ond dipyn wedyn darganfais fod yna mwy o fadarch gwenwynig nag oedd yn ddangos yn ein llyfr ni! Rwan dwi yn hŷn, dwi’n ofalus iawn. Ond ron wedi bwyta hein o’r blaen a does na ddim madarch gwenwynig fel hein. Wedi dweud hyn, wnaethon ni ddim bwyta'r cwbl - a mi roedd yn flasus iawn. Ond gair o rybydd - ar ol sgwenu hyn, es yn ol i flog garddio Bethan, a oedd yn son am ei phrofiad ar cwrs madarch llynedd - a mae hi'n dweud bod na fadarch sydd yn debyg ond llai sydd yn wenwynig.

Darlledu Byw Yn yr Ardd - Medi 14th, 20.25, S4C

2011-09-08T22:47:00.000-07:00

Siaradais am ffilmio ar gyfer Byw yn yr Ardd mewn blog ym mis Mehefin. Mae’r rhaglen yn cael ei ddarlledu wythnos nesaf, Medi 14th am 20.25. Bydd ail gyfle i weld y rhaglen ar brynhawn Sadwrn Medi 17eg am 13.00 o'r gloch. Ers i’r ffilmio, mae pethau wedi dod ymlaen yn yr ardd yn dda iawn. Ym Mehefin, ron yn ymladd yn erbyn pryfed gwyrdd yn y tŷ gwydr, roedd y ffrwythau ar y coed yn fy mherllan gerila yn fach iawn, a ron yn cael traffeth efo’r ffa. Erbyn hyn, dyn ni wedi casglu pwysau o eirin, afalau coginio a cnau oddiwrth y coed yn y perllan anghyreithol a hefyd afalau ac eirin o’r ardd, llwyth o ffa a llysiau erill, a’r tŷ gwydr wedi bod yn dda hefyd. Wedi cael domatos, ciwcymber, pupurau a mwy i ddod, ac aubergines hefyd.

Dwi’n edrych ymlaen i weld sut oedd yr ardd yn ôl ym Mehefin - a sut siap oedd ar fy Nhymraeg i - dim rhy ddrwg, gobeithio..............

Darllen: Y Gwyddel: O Geredigion i Galway

2011-08-29T23:04:00.001-07:00

Fel arfer, dwi ddim yn trio sgwennu ryw adolygiad am y llyfr dwi’n darllen ar fy mlog. Y rheswm mwyaf yw fy mod yn ei chael hi yn anodd iawn i wneud hwn yn y Gymraeg. Dwi’n aelod o grwp ddarllen Saesneg ac ar ol darllen a trafod llyfr, mae’r person sy’n gyfrifol am y llyfr hwnnw yn sgwennu am y llyfr – ar ol gwneud nodiadau pan rydyn ni yn trafod y llyfr. Dwi ddim yn ffeindio hwn yn hawdd hyd yn oed – ond mae gwneud ryw fath o adolygiad yn y Gymraeg yn llawer llawer mwy anodd.

Ond dwi eisiau sôn am y llyfr dwi’n darllen ar y funud, oherwydd dwi’n mwynhau o gymaint. Ac efallai mi fyddaf yn llwyddo i roi rhyw syniad amdano fo.

Wyddon i ddim llawer o gwbl am yr awdur, Diarmuid Johnson, cyn dechrau. Erbyn hyn, mi wn mai bardd, ieuthwyr a hefyd cerddor ydi o. Mae’r llyfr yn ryw fath o hunangofiant– ond dim hunangofiant arferol. Hynny yw, mae’r awdur yn dewis pwnciau, o’i hanes bersonnol, neu themau hefo cysylltiadau a’i fywyd. Hyd at hyn, dwi wedi darllen 92 tudalen (allan o 128) a dwi wedi cael llun da o Galway yn yr 80au trwy lygaid Diarmuid. Mae’n sôn am amrywiol bethau: ei wreiddiau (tad o Iwerddon a mam Cymraeg), ei ddyddiau ysgol, dipyn am wleidyddiaeth ar y pryd, a physgota. Ond mewn pennod hyfryd efo’r teitl “Treigl y Tymhorau”, mae o’n sôn am hen arferion cefn gwlad yn ystod y gwahanol tymhorau – a mwy. Dwi’n trio darllen yn araf, I gael blasu ar y hanesion ac ar y iaith. Dydi o ddim yn llyfr rhy hawdd i ddarllen, ar brydiau (dim i fi, beth bynnag!) a rhaid i fi edrych ar ystyr llawer o’r geiriau yn y geiriadur, ond mae’r iaith yn llifo ac yn gyfoethog. (fel, efalla, fydden ni’n disgwyl, gan mae bardd ydi’r awdur). Er engraifft, yn y pennod yma,Treigl Y Tymhorau, mae o’n sôn am noson Galan Gaeaf. Dyma rhan o be mae o’n ddweud:

“Byddai Galan Gaeaf yn noson fflamau a mwg wedyn, a llond yr awyr frigoer o fonllefau’r tymor. Noson cysgodion ar y stepan drws yn bwhwmian canu dan eu penwisgoedd pantomein piws a phygddu. Noson cawodydd rheibus eisiau diffodd nwyd holl blant y byd. Noson gwreichion gwancus yn tasgu drow y fedwen fawr fawreddog a deifio’I brigau brau yn dost”.

Mae’r brawddeg diwethaf, yn arbennig, bron yn gerdd.

Ar y funud, dwi’n darllen am yr hen iaith. Mi gafodd Diarmuid Johnson ei addysg gynnar trwy’r Gwyddeleg pan aeth i ysgol y dre yn unarddeg oed. Hefyd, r’oedd ei dad yn medru’r Gwyddeleg (er mai ei ail iaith oedd o). Felly, dysgodd Gwyddeleg mewn cyfnod lle r’oedd nifer o siaradwr y iaith yn gostwng: “Er gwaethaf hyn y gyd, fe ddaeth y Wyddeleg yn iaith i fi”. Ond hyd at hyn, dydi o ddim wedi son am dysgu Cymraeg. R’oeddwn i’n disgwyl cael mwy o wybodaeth am ei amser yng Nghymru. Ond er i’r teulu treulio pob haf yn ol yng Ngheredigion, gawdawodd yr awdur Cymru pan oedd o yn ifanc iawn a treuliodd rhan mwyaf o’r blentyndod yn Galway. Felly dwi ddim yn siwr os ddysgodd oddiwrth ei fam gartref, neu yn hwyrach. Ond beth bynnag, mae ei Gymraeg yn hyfryd, a mae’r llyfr yn ddifyr ofnadwy.

Y Sioe Amaethyddol

2011-08-18T04:57:00.000-07:00

Mi aethon ni i sioe amaethyddol tra roedden ni yn aros efo fy mrawd yng nghyfraith yn y New Forest y penwythnos diwethaf. A dyma llun o rai o’r ceffylau gwedd (Suffolk Punch, dwi’n meddwl, sy’n mynd yn brin iawn). Daeth a atgofion melys yn ôl wrth cofio myn i’r sioe Gogledd Cymru pan oedden yn ifanc a hefyd i’r sioe Gaernarfon.

Y tro gora oedd pan es i yno efo fy yncl Bob, a oedd yn cystadlu yn y dosbarth “Welsh Mountain mare with foal at hand“ (dwi’n meddwl! Amser maith yn ôl). Primrose oedd enw y ferlen a Blizzard oedd enw yr ebol. (Wn i ddim pam oedd gennyn nhw enwau Saesneg).

Codi yn gynnar, molchi y ddau a brwshio nhw a wedyn ymlaen i’r sioe, yr ebol yn strancio yn y sioe (doedd o ddim wedi cael llawer o hyfforddiant mewn rheffyn (halter?). A wedyn yr anrhydedd o gael mynd a’r ddau rownd y cylch. Gwnaethon ni ennill rywbeth? Does gen i ddim syniad. Ond roedd yn hwyl fawr ag yn ddiwrnod cyffrous i eneth un-ar-ddeg oed.

Llyfrau: Yn y tŷ hwn a Fflamio

2011-08-11T13:02:00.000-07:00

Dwi wedi darllen dau lyfr dwi wedi mwynhau yn ofnadwy yn ddiweddar. Y gyntaf ydi Yn y tŷ hwn gan Siân Northey ag ar ôl orffen hwn es i ymlaen i ddarllen Fflamio gan Anne Pierce Jones. R’oedd hwn wedi ennill gwobr Daniel Owen yn Eisteddfod sir Fôn, dipyn o amser yn ôl (1999?). A clywais Siân Northey yn siarad am ei lyfr hi yng Nghaernarfon yn Gorffenaf. Mae’r ddau lyfr yn trafod perthynasau a hefyd dylanwad ac effaith plentyndod ar bywyd yr oedolion.

Dwi wedi trio arafu yn fy narllen ar ol darllen llyfr Saesneg - E. M. Forster is on the Landing gan Susan Hill. Mae hi’n sôn am ddarllen digon araf i fwynhau’r llyfr a’r ffordd mae o wedi gael ei sgwennu ac yn sôn am ruthro trwy llyfr fel ryw fath o “fast food“, lle does dim digon amser i flasu’r llyfr yn iawn.

Cwrs newydd

2011-08-03T09:58:00.000-07:00

Dwi wedi gofrestru ar cwrs maestroli drwy’r post – o Brifysgol Bangor. I fi, yr amcen ydi gwella fy ngramadeg oherwydd bu rhaid I fi gwneud ymarferion – a hefyd mi fydda i’n cael gwybod be sy’n gywir a be sy ddim – ac yn bwysig – pam! A hefyd efalla ehangu fy ngeirfa.

Hyd a hyn dwi wedi cofrestru, wedi cael uned un a dau trwy’r post a wedi dechrau gweithio ar uned un. Fel swn i’n disgwyl, mae’r cwrs wedi ei seilio ar y cwrs arferol gwyneb-i-wyneb (ydi hwn yn iawn? Cyfieithiad llythrennol o face-to-face: a wn i ddim os ydi o yn gweithio!) Felly dwi ddim yn gallu gwneud rhai o’r ymarferion – fel – “trafodwch....’. Dwi ddim yn gwybod faint o amser bydd o’n cymryd a faint o amswer ddylwn i trio roi iddo fo bob wythnos. Y drefn ydi fy mod yn gyrru fy ngwaith ar uned un i fewn a wedyn yn gweithio ar uned dau tra dwi’n aros i gael gwaith uned un yn ôl.

Dwi wedi penderfynnu trio gwneud un uned mewn bythefnos. Dwi’n meddwl bod 20 uned yn gyfangwbl, felly, hefo gwyliau a.y.y.b ( bod yn hwyr wiethiau, e.e.) mi gymerith tua flwyddyn. Gawn i weld sut bydd o’n mynd!

Yn yr ardd eto

2011-07-31T04:49:00.001-07:00

Yn aml dwi’n teimlo yn gaeth i’r ardd yr adeg yma o’r flwyddyn. Os dwi’n troi fy nghefn arno fo am dipyn bach mae pethau wedi mynd yn wyllt. Mi ges i ddipyn o hoe o ddyfrio am ryw wythnos yn unig, pan gawson i dipyn o law: dim digon i newid y sychder llawer, ond digon i ddim rhaid dyfrio bob ail ddydd, bron, ar wahan i’r coed ffrwythau. Unwaith mae nhw wedi tyfu rhywfaint, ar ôl ryw dair flwyddyn, does dim angen dyfrio rhy amal. I ddweud y gwir, mae’n well gwneud llai amal a gwneud yn ddrylwyr a wedyn mae’r gwreiddiau yn mynd i lawr i chwylio am y dŵr. Ond mewn amser sych sych fel hyn, mae angen rhywfaint o ddyfrio ar y coed hefyd.

Ond pan dach chi’n gofyn pam dach chi’n treulio gymaint o amser yn yr ardd, mae rhywbeth yn blodeuo, neu yn ffrwytho a mae o’n deimlo’n werth o. Treuliais bore ddoe yn gwneud saws tomato hefo’r tomatos a hefyd yn gwneud siytni hefo’r afalau. Dyma’r tomatos yn y basged a wedyn yn barod i fynd i’r popty hefo dipyn o foron (o’r ardd), nionod, garlleg, perlysiau, seleri ac olew. Cawsom rhan o’r saws neithiwr a mae’r gweddill yn y rhewgell. Blasus!

Trip i Gaernarfon rhan 2. Siopau Llyfrau lleol, a Gŵyl Caernarfon

2011-07-25T05:49:00.000-07:00

Roedd y trip I Gaernarfon yn gyfle i fynd i ddwy siop lyfrau dwi’n hoffi. Dwi wedi sôn amdano nhw yn barod, mewn flogiau eraill. Yn ydy siop lyfrau Lewis, yn Llandudno. Mae hon yn llawn o lyfrau Cymraeg a Saesneg yn cynnwys llawer o lyfrau Cymraeg ail-law. Cyfle, felly, i rhoi cynnig ar lyfrau swn i ddim, efallai, yn prynu’n newydd ac i gael lwyth o lyfrau am bris resymol: peth pwysig os dwi am barhau i gael o leia un lyfr Gymraeg ar y gweill. Fel gwelwch chi o’r llun, mi brynais amrywiaeth o lyfrau ail-law yn Llandudno.

A hefyd mi bynais un neu ddau lyfrau newydd, o Balas Prints, yn yr ail siop lyfrau, yng Nghaernarfon. Mae’r siop hon yn wahannol iawn - mwy drefnus, ac yn cynnwys llecyn back y gael paned. A dwi’n meddwl mae perchennog y siop, sy’n gyfrifol, hefo cefnogaeth grwp neu bwyllgor bach, am y Gŵyl Arall.

Dwi wir yn gwerthfawrogi siopau lleol fel y rhain. Ar wahân i werthu llyfrau - a mae gwasanaeth post Palas Prints yn gystal a - neu gwell na Amazon, mae siopau lleol fel rhain yn gyfranniad pwysig i’r cymuned. Dwi ddim wedi llwyddo mynd i ddigwyddiadau ym Mhalas Prints (dwi rhy bell i ffwrdd), ond dros y bewythnos, es i wrando ar ar Siân Northey a Gwen Parrott yn siarad am ey lyfrau yn ystod y Gŵyl Arall. Dwi wedi mwynhau llyfrau Gwen Parrott – ond dim wedi darllen llyfr Siân Northey eto. Roedd y ddwy yn siarad am bwysicrwydd y ty lle roedd yr hanes yn cymryd lle a hefyd yn son am eu ddulliau gwahannol iawn o sgwennu. Digwyddiad arall hynod o dda oedd gwrando ar Gillian Clarke a Carol Anne Duffy yn darllen ei farddoniaeth.

Trip i Gaernarfon rhan 1. Gŵyl Caernarfon, taith natur a'r Foryd

2011-07-19T10:59:00.001-07:00

Aethon ni i Gaernarfon dros y penwythnos; i ymweld a bedd fy rhieni, ond hefyd i fynd i rai ddigwyddiadau a oedd yn cymryd lle fel rhan o'r Gŵyl Arall. Un o'r uchafbwyntiau i fi r'oedd y taith cerdded natur, o gwmpas y dre a dipyn o'r Foryd gyda dau tywysydd ardderchog. Gwelson sut r’oedd y calchfaen sydd yn rhan o’r muriau hen y dre yn cynnwys ffosilaidd - a hefyd sut oedd y tywodfaen wedi cael eu ddefnyddio i roi haen arall hefo lliw gwahannol, ac amrywiaeth helaeth o blanhigion yn tyfu ger y castell a ger y traeth dros yr Aber. Edrychon hefyd ar yr adar: doeddwn i ddim yn disgwyl gweld pibydd y graig (neu corhedydd y graig - rock pippit) yn y dre ei hyn wrth y waliau anferth. Ond yn ddiweddar dwi'n meddwl y medra i adnabod yr aderyn hwn sy'n debyg i bibydd y waun (neu corhedydd y waun - meadow pippit) ond yn cael ei ddarganfod mewn cynhefin gwahannol. Ond y peth gorau oedd y sgwrsio am y flodau a 'r adar a'r gwybodaeth helaeth sydd gan y tywysydd am bywyd gwyllt yn yr ardal. Gwelson creÿr fach gwyn, digon o wylanod penwaig a penddu. Credwch neu beidio ond mae niferau y gwylan penwaig yn gostyn dros y wlad - ond mae na ddigon yng Nghaernarfon, beth bynnag ( a gwelir y llun!).

Roedden ni yn aros mewn gwely a brecwast ger y Foryd, yn Llanfaglan. Mae'r llecyn hwn wastad wedi bod yn lle dda i weld adar: dwi'n cofio mynd am dro yn amal ar fore Sul pan oeddwn yn blentyn, dros yr aber ac ar hyd y Foryd i weld yr adar. Un aderyn hardd iawn sydd i’w gweld yma ydy’r cwtiad y traeth - y turnstone. Tro diwethaf roeddwn i yma roedd ym mis Hedref neu Tachwedd pan mae llawer o rydiwr (waders) a hefyd gŵydd o gwmpas, a gwelais haid o gylfinir (wn i ddim be ydi’r lluosog!) a hefyd, dwi'n meddwl, coegyflinir - whimbrel. Mae gan y rhain big dipyn llai a streip trwy eu lygaid ond mae nhw’n debyg iawn i’r gylfinir. Tro yma, gyda'r haf, doedd ddim gymaint o gylfinir - ond wedi dweud hynny, gwelson sawl gylfinnir - efallai naw neu ddeg. Fel y gwylan penwaig, mae eu niefrau yn gostwn droa y wlad, felly mae'n dda gweld eu bod nhw'n dal eu tir yn y Foryd.

Ymladd y malwod

2011-07-05T23:30:00.000-07:00

Cyn mynd ar ein gwyliau, cliriais y gwely ffa (a oedd wedi methu, yn y bôn), wrth adael y ffa (Ffrengig) a oedd wedi llwyddo - a rhois ffa newydd a oedd wedi cael eu dyfu yn y tŷ gwydr i mewn. A wyddoch chi be? Ia, mi ddois yn ôl, a r’oedd y rhan mwyaf wedi mynd - dim wedi mynd yn llwyr; jyst gadael coes bach lle mae’r gweddill o’r blanigion wedi cael ei frathu i ffwrdd. Gwlithenod? Neu malwod, mwy debyg, sy’n byw yn y wal bric. Mae’r hyfryd cael wal rown yr ardd i gyd. Mae’r rhoi cysgod i’r planhigion, a ia, hefyd i’r malwod.

R’on i bron am roi’r ffidil yn y tô, ond penderfynnais cael un cynnig eto. Felly mae mwy o hadau wedi mynd i fewn a fel gwelwch yn y llun, mae ’na hefyd digon o’r pilsen bach glâs yn erbyn y malwod.

Tatws newydd o'r ardd

2011-06-27T14:09:00.000-07:00

Newydd dod adre ar ol bod ar ein gwyliau yn Guernsey (efalla bydd na flog arall am y gwyliau) a wedi treulio rhan o'r dydd yn yr ardd yn dyfrio a chwynnu yn yr ardd. Hefyd, cynaeafu'r cnawd gynta o'r tatws fel y gwelir yn y llun.

Y mwyalchen ar Mafon rhan dau

2011-06-17T07:15:00.000-07:00

Efallla eich bod chi'n cofio fy mod i'n cwyno bod y teulu fwyalchen yn dwyn y Mafon. Ers hynny, clywais ar Springwatch bod ymchwil yn ddangos bod eu pwysau wedi gostwng y gwanwyn yma hefo'r tywydd sych. Mae'n amlwg eu bod nhw'n dioddef, fel adar eraill, yn y sychder. dydyn nhw ddim yn medru cael eu bwyd arferol - h.y. prygenwair. Felly dwi wedi newid fy meddwl am y Mafon.

Sychder

2011-06-10T10:25:00.000-07:00

Mae’n swyddogol, felly. Mae gennyn ni sychder. Wn i ddim os oes gair arall am “drought“? Ond dyna be ddwedodd y geiridadur. Fel gwelir yn y lluniau, dydi'r tirlun ddim more wyrdd a ddylai fod ym mis Mehefin. A mae'r afon yn isel iawn.

Mae’r gardd yma wed bod yn dioddef am dipyn. Er ein bod ni wedi cael dipyn (bach) o law yn ddiweddar, dydi o ddim yn treiddio’r tir digon. Mi fydda i felly yn chwilio am blanhigion sy’n ymdopi hefo sychder ac yn trio cael mwy o lysiau sydd ddim angen gymaint o ddyfrio pan mae o’n sych.

Un posibilrwydd ydi asparagws. Mae gennyn ni un blanhigyn sy’n gwneud yn dda. Felly dwi’n meddwl cael mwy.

Ar lafar: tafodiaeth Cymraeg

2011-06-06T13:34:00.000-07:00

Ro’n i am flogio am teithio i’r gwaith heddiw, ond nes i wylio Ar Lafar – rhaglen newydd am tafodiaeth. Ifor ap Glyn sydd yn cyflwyno’r rhaglen a mi fydd o yn crwydro trwy Cymru. A wyddoch chi be? R’oedd y rhan gyntaf o’r rhaglen cyntaf yn dod o Gaernarfon – fy hen dre i. Ac r’oedd Ifor an Glyn yn sôn am rhai cofis hefo dim digon hyder hefo ei hiaith ei hunan (sy’n peth drist). Dwi’n cofio’r geiriau am pres ( yr hen bres) fel niwc (ceiniog) a hog (swllt). Ac o’r diwedd dwi wedi darganfu be ydi giaman – cath. Dyma wefan sydd yn rhoi dipyn mwy o wybodaeth am iaith y cofis.

http://www.bbc.co.uk/cymru/gogleddorllewin/safle/caernarfon/pages/geiriau.shtml

R’oedd yr ail rhan yn edrych ar yr archif yn Sain Ffagan a sut r’oedd y tafodiaeth yn cael gofnodi. Rhaglen ddiddorol – a dwi’n gobeithio dod I dallt dipyn o dafodiaeth arall trwy’r cyfres yma yn y dyfodol. Dwi'n cael trafferth hefo rhai tafodiaeth - e.e. dwi wedi bod yn darllen llyfrau Gwen Parrott (mwy mewn blog arall), a dwi'n mwynhau nhw, ond dwi'n cael hi'n annodd dallt rhan o'r tafodiaeth.

Mafon, Mwyalchen a Methiant yn yr ardd

2011-06-05T12:04:00.000-07:00

Mae' rhai o’r mafon yn barod ond does na ddim llawer i'w gweld. Dwi'n meddwyl bod y fwyalchen sy'n nythu yn y coden lle roedd yr ieir (a lle mae'r tatws eleni) yn bwyta nhw. Dwi'n cofio fy ffrind Pat yn dweud ei bod hi ond yn tyfu mafon hydref ar ei rhandir achos bod yr adar yn cymryd nhw i gyd. Ar y pryd, doedd dim problem gennyn ni - a does dim problem wedi bod ers hynnu hyd at eleni. Mae o wedi bod yn sych iawn iawn a falle bod yr adar dim yn medru darganfu ei bwyd arferol. Beth bynnag - mae'r mafon yn diflannu. A dwi'n meddwl unwaith iddyn nhw gael blas ar y ffrwythau, bydd na dim mynd yn ôl. O wel.

Dwi ddim wedi bod yn llwyddianus iwan chwaith, hyd a hyn, hefo'r llysiau. Mae'r llun yn dangos y gwely lle rhois hadau y ffa ffrengig - dipyn o amswer yn ôl, rŵan, ond, does dim byd wedi dangos. Ac yn y tŷ gwydr, mae'r pupurau a'r aubergines yn edrych dipyn yn sâl, a hanner y sweetcorn dim wedi dangos chwaith. Felly dim byd amdani ond plannu y ffa eto, a'r sweet corn.

Ond o’r diwedd, dyn ni wedi cael dipyn mwy o law. A falle bydd hyn yn helpu. Dwi wedi bod yn y farchnad blodau yn Llundain yn Colombia Road, heddiw - a dyna be ydi’r lluniau arall.

Cwmni Da a Byw yn yr Ardd

2011-06-02T13:58:00.000-07:00

Mi ges i ddiwrnod cyffrous ddoe hefo Cwmni Da yma yn ffilmio darn bach ar gyfer y rhaglen Byw yn yr Ardd. Ar ôl blogio am y perllen angyfreithlon mi ges i ebost can cynhyrchwyr Byw yn yr Ardd yn gofyn am mwy wybodaeth a.y.y.b. A’r canlyniad oedd.... cynllun i ffilmio yn yr ardd yma - a dyna be ddigwyddodd ddoe.

Doedd dim llawer o rybudd a felly r’oedden i yn gweithio’n galed ar yr ardd am bythefnos - ac yn medru taflu pethau allan a sortio allan pethau nad oedden ni wedi gwneud dim byd hefo am oes! Chwynnu; dyfrio; tocio; torri’r gwallt a tacluso - a mwy o ddyfrio, a trio llenwi un neu ddau o’r bylchau lle bu farw planhigion dros y gaeaf caled. Hefyd, r’oedd rhaid trio ehangu fy ngeirfa garddio - a dysgu’r geiriau Cymraeg (ond i anghofio nhw’n syth bîn!) Mae o wedi bod yn frysur iawn yma.

A gewch chi weld y ganlyniad ar y rhaglen. Wn i ddim pan fydd yn cael ei ddarlledu. A dwi’m yn gwybod os dwi wedi cyfathrebu pan fy mod I yn garddio. I fi, mae garddio yn dod a sawl pethau i’w gilydd: (1) bod cyn wyrdd a bosib - a mae medru bwyta llysiau o’r ardd yn fy ngalluogi i cael bwyd lleol iawn - a mewn tymor - a defnyddio’r gwastraff a chwyn i wneud compost; (2) fy diddordeb mewn natur - mae gerddi yn rhoi gynefin bwysig a lloches i rai adar, drychfilion fel gwennyn ac annifeiliaid fel llyffantod - yn enwedig a (3) cael bwyd blasys sy’n ffres. (Oes na gair well am “fresh“ tybed?), Ond fel dwi’n dweud, dwi ddim yn gwybod os bydd hyn yn amlwg. R’oedd o’n anodd cofio be o’n i isio deud a hefyd cofio’r geiriau Cymraeg weithiau.

Rhosyn "Rambling Rector"

2011-05-31T13:19:00.000-07:00

Mae'r rhosyn "Rambling Rector" yn blodeuo yn fuan blwyddyn yma, ar ol Gwanwyn poeth - er ei fod yn oer rwan. Cawsom dipyn o law ddoe - dechreuodd bwrw ryw hanner awr wedi deg a r'oedd yn bwrw mwy er lai trwy'r dydd. Gobeithio bod dipyn wedi treiddio i'r daear. Ar ol tri mis a hanner hefo peth nesa i ddim o law, mae'r ardd yn sych ofnadwy. Dyn ni wedi bod yn dyfrio y llysiau a'r ffrwythau - ond dyw o ddim yn bosib rhoid digon o ddwr pan mae o mor sych.

Beth bynnag, mae'r rhosyn yma yn fendigedig pan mae o'n blodeuo, hefo arogl gwych, hefyd. Ond dyw'r blodau ddim yn para yn hir.

Hwylio

2011-05-23T22:25:00.000-07:00

Dros y penwythnos ro’n yn hwylio. Dwi erioed wedi bod o’r blaen (ar wahan i mynd am dro bach yng nghwch fy mrawd yng nghyfraith yn dechrau yn Southampton. Y troy ma roedden ni’n dechrau yn yr un lle ond yn hwylio i’r Isle of Wight, ar cwch bach “classic” a gafodd ei adeiladu yn y tridegau.

R’oedd o’n hwyl a dysgais dipyn hefyd. Cawsom un diwrnod braf – dim rhy boeth – mae o reit oer unwaith dych chi allan ar y môr. Ond yn y nos, roedd yn stormus a gwyntog, a roedd yr angor ddim yn dal. Felly roedd rhaid symud tua 4.30 yn y bore! Ag unwaith roedden ni i gyd (6 ohonnon ni) wedi deffro, wnaethon i benderfynu symud a dechrau yn ol (o Newtown Creek) i Southampton, oherwydd roedd y tywydd am waethygu yn hwyrach yn y bore. Felly roedd yn gyffrous iawn, gyda gwynt cryf. Yn y dechrau doedd dim cwch arall i’w weld, ond wedi cael hoe back a coffi yn Cowes ac ail ddechrau roedd o’n fwy brysur. Yr unig beth wnes i ddim mwynhau oedd trio cysgu ac y. y. b. ar y cwch. Does dim llawer o le, a methais cysgu. A dim eisio codi i mynd i’r ty bach (fel dwi’n arfer gwneud sawl gwaith yn y nos) rhag deffro pawb arall (ia, ia, ŵn i; ormod o wybodaeth). Dipyn fel gwersyllu – a mae na reswm pam dwi ddim yn gwersyllu – gwell gen i gwely a brecwast!

Garddio a darllen

2011-05-15T22:14:00.000-07:00

Dwi’n cael hi’n anodd cadw i fynny hefo’r blog yr amser yma o’r flwyddyn. Mwy na dim dwi wedi bod yn garddio. Ac am ei fod mor sych yma, mae angen treulio amser yn dyfrio hefyd. Dyma llun o’r ardd llysiau ryw fis yn ol, ar old dod yn ol o’r New Forest, lle roedden ni dros penwythnos y Pasg.

Nadolig dwytha roedden ni yn medru bwyta pannas o’r ardd, a moron o’r tŷ gwydr, er fod eira yn cyddio’r pannas. Ond, eleni, mae’r planhygion yn fach iawn o hyd, er eu fod yn cael eu ddyfrio.

O’r diwedd, hefyd, darganfais lyfr Cymraeg dwi wedi mwynhau gymaint. Llyfr gan Gwen Parrott - Hen Blant Bach. Llyfr ditectif, ond dim mewn ffordd arferol. Unwaith ddes i i arfer hefo’r tafodiaith, r’oedd o’n wych. Ei llyfr diwethaf ydy o; felly dwi wedi archebu llyfr arall gan yr un awdures, a gaeth ei cyhoeddi dwy flwydd yn ol.

Dal i fynny

2011-04-23T04:18:00.000-07:00

Mae o wedi bod mor boeth yn ddiweddar - er nad ond yn Ebrill ydyn ni. Dwi ddim wedi medru cyfrannu i'r blog ar ol bod i ffwrdd hefo gwaith (yn Manceiniog) a wedyn dod yn ol ar dydd Gwener ac i ffwrdd ar ein taith cerdded dydd Sadwrn. Cawsom gwyliau a taith bendigedig. 'Roedden ni yn cerdded "The Two Moors Way" (Ffordd y dday rosdir??) yn Devon a r'oedd y tirlun more hardd a mor wahanol. Rhosdir, coedwig, llwybrau ger afonydd - a beth bynnag ydi "Green lanes" yn Gymraeg.

Rwan dyn ni am fynd i weld brawd Jim dros y penwythnos Pasg - felly mwy o dal i fynny i ddod!

Llyfrau - eto!

2011-04-08T03:35:00.000-07:00

Dwi wastad yn chwilio am lyfrau Cymraeg i ddarllen . R’on i’n arfer archebu nhw o lyfrgell y gwaith – ond, os ydy’r llyfr yn eitha newydd, yn aml mae’r neges yn dod yn ôl nad ydyw ar gael. Ers dipyn, dwi ddim wedi trio. A dwi ddim yn prynu gormod, achos mae’r pentwr o lyfrau Cymraeg digon fawr – a does dim gormod o le. Yn y cyfamser mi fydda I’n ailddarllen llyfrau Bethan Gwanas – wastad yn dda – hyd yn oed pan dwi’n eu ddarllen am y trydydd tro. Ond rhaid hefyd cael defnydd newydd rŵan. (Heb sôn am y llyfrau dwi wedi dechrau ac yn methu gorffen). Mae fy ffrind Gareth wedi awgrymu darllen Cychwyn gan T Rowland Hughes – ond wedi edrych arno dwi’n meddwl efallai bod Chwalfa yn edrych yn ddiddorol. Felly dwi wedi archeb hwnnw. (A dwi hefyd yn gaddo i fy hyn fy mod am ychwanegu i’r rhestr o lyfrau ar fy mlog. Wedi gweld hyn ar flogiau eraill, r’on i’n meddwl ei fod yn syniad da – a mae o – ond mae angen llenwi o i fewn – dim just gwneud un neu ddau!) Tra dwi’n son am lyfrau, welais adolygiad o lyfr diwethaf Gwen Parrot ar wefan Gwales. Ac am fy mod I’n hoff o storiau ditectif dwi’n meddwl prynu o.

Rownd a Rownd

2011-04-01T05:36:00.000-07:00

Oes rhywyn arall yn hoff o Rownd a Rownd? Mae’r cyfres presennol wedi gorfeen a mi fyddai yn ei golli o. Efallai mae esgus i wylio sebonau operau ydi dweud wrtha’ch hun y ddylia chi gymryd bob cyfle i wrando ar pethau Gymraeg. Ond dwi yn trio clywed digon o Gymraeg a chael amrywiaeth o wahannol fath o raglynnau hefyd. Felly mae’r bore yn dechrau yn amal gyda gwneud ymarferion (i helpu’r gliniau!) i gyfeiliant Radio Cymru (trwy’r teledu) Wedyn gyda’r nos, os dyn ni’n gwylio teledu mae o’n dibynnu beth sydd ar gael - a be mae fy ngwr eisiau gwylio. Ond dwi’n cyfadde fy mod i yn gwylio Pobol y Cym - ond ddim yn gyson. Un peth, mae’r tafodiaeth yn llawer mwy annodd i fi (er bod Gogs ynddo fo hefyd wrth sgwrs - dwi’n meedwl ei fod yn reol anysgrifennedig bod rhaid cael rhai pobol o’r Gogledd mewn rhaglen sydd yn dod o’r de, a.y.y.b). Ond ydi safon y rhaglen ddim yn dda iawn. Ac er bod Rownd a Rownd ar gyfer plant, dwi’n meddwl bod y safon yn uwch o lawer; a’r storiau llawer mwy gredadwy - o a un peth arall - mae’r cymeriadau yn fwy glên, ar y cyfan.

Yn ol yn yr ardd

2011-03-22T08:37:00.000-07:00

Dwi ddim wedi cael llawer o siawns i gyfrannu i’r blog yn ddiweddar. Dwi wedi bod yn brysur yn y gwaith; es i’r ysgol undydd yn y Ganolfan Cymraeg a hefyd dwi wedi bod yn trio dechrau ar be sydd eisiau gwneud yn yr ardd – ac yn y ty gwydr. Mi fyddaf yn tyfu pupurau melys hir (?) bob blwyddyn. (Does dim cyfieithiad am “sweet peppers” yn fy ngeiriadur, felly os oes cyfieithiad cywir, deudwch!) Mae’r math yn y llun yn dod o’r Eidal – Corno Rosso ydy ei henw nhw, a mae nhw’n wych, yn enwedig wedi ei rhostio yn y ffwrn. Yr unig peth ydi eu bod nhw yn cymryd amser hir i dyfu – felly ddylwn i ddechrau yn gynnar – ym mis Chwefror, fel engraifft - neu fyddan nhw ddim yn barod nes mis Hydref neu Tachwedd. Ond, pan mae o’n lwyd ac yn oer, does gen i ddim gymhelliant i fynd allan I’r ty gwydr! Ond rŵan ei fod yn gynhesach, mae o’n bendant yn amser plannu hadau.

Dros y penwythnos diweddaf, a heddiw, dwi wedi body yn brysur yn y tŷ gwydr. Mae gennyn ni dŷ gwydr enfawr, hen, hefo digon o le i dyfu bob fath o salad. Felly dwi wedi dechrau hefo letys a planhigion salad arall. Yn yr ardd ei hun, mae na cennin o hyd a hefyd rhiwbob yn barad rwan – a garlleg sydd wedi ei cadw ers y hâf.

Perllan newydd

2011-03-10T12:12:00.000-08:00

Dwi wedi sôn ar fy mlog am y perllan angyfreithlon - a rŵan dyn ni wedi dechrau perllan (bach, bach) newydd. Stori hir, ond mae gennyn ni (myfi, fy ngŵr a dau ffrindiau) acyr o dir ryw milltir i ffwrdd. Mae o braidd yn wyllt ar y funud ond dyn ni newydd osod bedwar coeden newydd yna. Dau goeden afal a dau goeden gellygen. Felly edrych ymlaen i’r ffrwythau i ddod. (Mae'r llun yn dangos fy mab hefo yn o'r coed)

Hefyd, dwi newydd orffen darllen Gwen Tomos, gan Daniel Owen. Doedd o ddim rhy hawdd – ac yn cynnwys geiriau nad oeddwn yn nabod – hen geiriau, sydd ddim yn cael ei defnyddio heddiw, dwi’n meddwl. Nes i fi chwilio am fanylion y llyfr, doeddwn i ddim wedi sylwyddoli ei fod yn llyfr mor gynnar – dwi ddim wedi darllen llyfr o’r cyfnod yma o’r blaen.

Arwyddion o'r Gwanwyn

2011-02-27T04:33:00.001-08:00

Cawsom dipyn o haul dydd Iau diwethaf – ond wnaeth o ddim para’n hir! Ond are ol gweld llun ar blogBethan Gwanas (ar 21ed o Chwefror) o’r grifft yn ei phwll, es allan i weld os oedd y llyfantod wedi bod yn dodwy wyau yn ein pwll. O flwyddyn i flwyddyn dwi'n cadw nodyn o pa bryd mae’r grifft yn cael ei ddodwy a fel arfer ar ddechrau mis Mawrth mae’r llyfantod yn dod. Felly mae o’n gynnar blwyddyn yma (26ed). Ond ar ol eira a rhew cyn Dolig a dros Dolig mae o wedi bod yn fwyn am ryw fis rwan a mae arwyddion o Gwanwyn wedi dechrau dangos.

Dyma’r cening pedr sydd wedi dod allan yn yr ardd – a hefyd dyma salad ces i o’r ty gwydr ddoe – dydi o ddim yn ddrwg an Chwefror, nac ydi?

Ond bydd rhaid plannu hadau letys os dyn ni am cael salad hefo letys yn hwyrach yn y blwyddyn.

Darllen Catrin Jones yn Unig

2011-02-23T01:22:00.000-08:00

Diwrnod arall gwlyb a diflas. Felly y bws amdani - a'r beic fory pan addewid tywydd sych! Gorffenais darllen y llyfr Catrin Jones yn Unig ond ces I ddim fawr o flas Arno fo. Er bod y Cymraeg yn dda yn llefydd, yn llefydd eraill defnyddwyd tafodiaeth y De (Caerfyrddin efalla?) a roeddwn yn methu dallt yr iaith o gwbl. Mi ddylwn wedi darllen yr adolygiad yma cyn meddwo am ddarllen y llyfr – ond prynais o am haner pris mewn gwerthiant.

Caneuon Cymraeg

2011-02-17T13:06:00.000-08:00

I fi, mae gwrando ar (a canu) caneuon yn ffordd dda o ddysgu Cymraeg: a weithiau mae'r iaith sydd yn cael ei ddefnyddio yn gymysg o iaith lafar a iaith mwy "cywir" neu ffurfiol. Mae hyn yn wir am ganeuon Meinir Gwilym a dwi’n ddiolchgar iawn i Gareth am cyflwyno ei chaneuon i fi. Gan fy mod i'n byw yn Lloegr dwi ddim yn clywed digon o gerddoriaeth Cymraeg i wybod be dwi’n hoffi neu beidio. Ond yn sicr dwi’n hoffi caneuon Meinir. Ond, dwi ddim yn meddwl bod albwm newydd ar gael ers Tombola - sydd yn hynod o dda. Felly diolch i Neil Wyn Jones am awgrymiadau are ei flog dipyn bach yn ol – yn fama.

Ar ol darllen y blog, chwiliais am ganeuon Gwilym Glyn sydd ar yr Albym Tonau ar “Spotify” i weld os dwi’n licio nhw. (Dyma’r caneuon be sydd ar Tonau, dwi’n meddwl

1 - 'Mhen i'n llawn  2 - Dail Tafol  3 - Du ydi'r eira  4 - O'n i'n mynd i...  5 - Y forforwyn  6 - Cân y siarc  7 - Dy dywydd dy hun  8 - Tywod Gwyn  9 - Cariad  10 - Pa bryd y deui eto?  11 - Pwyll a Macsen  12 - Iâr fach yr ha)

Ond doedd y rhan mwyaf dim yna – nac ar Youtube chwaith – ond mwynhais Du ydi’r eira a hefyd dwi wedi clywed - Cân y siarc o’r blaen. Felly dwi ddim wedi penderfynnu eto ai ddylwn i brynu’r CD neu beidio.

Can Lle: Caernarfon a'r tafarn "The Black Boy"

2011-02-16T10:39:00.000-08:00

Ydych chi wedi bod yn gwylio Can Lle? (Cyfres diddorol, dwi’n meddwl) a hefyd mae’r llyfr yn dda. Er ei fod yn edrych fel “coffee table book“ (be ydi hynny yn Gymraeg - cyfieithiad llythrenol, tybed?) mae o’n llawn o wybodaeth hanesyddol, diwydiannol a diwylliannol. Wn i iddim os byddaf yn medru ymweld a’r holl llefydd, ond dwi am trio gweld rhai o’r llefydd dwi ddim wedi ymweld a eto.

A mae o’n dda gweld bod gymaint o sylw ar Gaernarfon, fy hen dre i, ar S4C yn ddiweddar. Mae’r cyfres yn ymweld a’r castell - ond os dych chi eisiau cael argraff wahanol mae tafarn Caernarfon (The Black Boy) yn cael sylw yn y gyfres Straeon Tafarn – ac ia, hwn oedd fy tafarn lleol i, pan oeddwn yn byw yn y dref!

Beicio i’r gwaith a bywyd gwyllt

2011-02-15T11:23:00.000-08:00

Dyma fy resymau arferol am feicio i’r gwaith:

1. Ymarfer corff (yn rhad ac am ddim)

2. Mae o’n wyrdd

3. Ffordd rhad o fynd i’r gwaith

4. Mewn tywydd braf, yn enwedig, mae o’n bleserus iawn

5. Dwi’n hoffi bod allan yn y cefn gwlad/y parciau

Heddiw ces i fy atgoffa o reswm arall – sydd yn dilynu (5). Wrth beicio ar y llwybr coch yn ymyl y lôn (mae gan MK rwydwaith o lwybrau coch) gwelais aderyn yn eistedd ar y ffens i’r dde – yn ymyl y gwrych, yn agos iawn, a sylweddolais mai gwalch glas (sparrowhawk) oedd o. Mae gwybodaeth i gael yma:

Mae’r adar yma o gwmpas yn MK, ond dwi ddim yn gweld nhw yn amal iawn. Adar ysglfyfeuthus ydyn nhw, a mae nhw’n hardd iawn. Wrth i fi fynd heibio, ehedodd yr aderyn i ffwrd. A dyna fo, meddyliais. Gwelais y streipiau ar ei fron yn glir. Ond ychydig o funudau wedyn – dyma’r gwalch glas yn flio heibio fi, i’r chwith, dim yn bell oddiwrth y ddaear – a roeddwn i yn medru ei weld o yn glîr iawn. Wn i ddim pam mae ganddo fo'r enw gwalch glas - swn i'n ddeud bod y lliw yn fwy lwyd - one efallai ryw lwyd-las ydi o.

Arbrawf

2011-02-15T10:05:00.000-08:00

I weld pa mor annodd ydi postio blog o'r iPhone. Dim rhy ddrwg hyd at hyn. Ond wn i ddim sut fydd o'n edrych!

Cymraeg yn Llundain: Pawb A'i Farn

2011-02-11T11:49:00.000-08:00

Cymreictod yn Llundain a’r Canolfan Cymry Llundain

A welsoch chi “Pawb A’i Farn” a oedd y dod o Lundain, neithiwr - trafodaeth diddorol yn dilyn cwestiwn am dyfodol y Canolfan Cymry Llundain ag yr angen am gefnogi’r cymdeithas –am Gymreictod a gwahanol ffyrdd o ddangos hynny ag o fod yn Gymraeg yn Llundain. Glenys, sy’n tiwtor ar y cwrsiau undydd Cymraeg a ofynnodd y cwestiwn: “Mae angen cefnogaeth ar Ganolfan Cymry Llundain: fasech chi’n cytuno bod angen adeilad pwrpasol i gynnal cymreictod yn Llundain”

Er bod rhai yn deud nag yr adeilad sy’n bwysig ond y cymuned, swn i’n cytuno hefo Glenys bod yr adeilad ei hyn yn bwysig hefyd. Peth arall a ddaeth i’r golwg oedd y cefnogaeth mae’r Cymry Cymraeg yn Llundain yn dangos trwy siarad Cymraeg hefo eu plant (neu dim). Roedd un o’r panelwyr yn dadla bod gymaint o bobol heb Saesneg fel iaith cyntaf yn siarad eu ieithoedd cyntaf ac yn llwyddo i fagu plant ddwyieithog felly pam ddyle Gymraeg a’r Cymry Cymraeg fod yn wahanol? I fi, mae’r faith bod Cymraeg yn iaith lleiafrif yn gwneud ryw gwahaniaeth yn y ddadl hon. E.e., os na Sbaeneg neu Ffrangeg yw eich iaith cyntaf, bydd rai bobol yn siarad Saesneg yn dda – ond dim yn teimlo’n rugl – nag yn gyffyrddus - yn siarad Saesneg. Ond mae bob oedolion sy’n siarad Cymraeg yn siarad Saesneg hefyd heddiw – ag yn anhebyg i Gymraeg, os dych chi’n byw yn Lloeger byddwch wastad yn clywed Saesneg o gwmpas – felly mae o’n hawdd syrthio i fewn i siarad Saesneg, dwin meddwl. A mae gennyn ni llawer llawer llai o siaradwyr Cymraeg i gymharu a iaith mawr fel Sbaeneg neu Ffrangeg.

Roedd rhai pobol ddim wedi darganfod y cymuned Cymraeg am dipyn – er ei fod wedi bod yn byw yn LLundain. Roedd rhai o’r bobol ifanc yn teimlo’n fwy negyddol am y canolfan – am yr adeilad, y digwyddiadau a’r ffaith bod dim llawer o bwyslais ar y Cymraeg.

Ron i ddim yn gwybod am y Ganolfan o gwbl nes i fi ddarganfod yr ysgolion undydd a dwi'n ei gwerthfawrogi yn fawr. Ond dydyn nhw ddim yn digwydd yn aml – ond tair gwaith y blwyddyn mae nhw - ond trwy mynd, heblaw dysgu Cymraeg dwi hefyd wedi cwrdd a dysgwyr eraill - a cymry cymraeg a wedi mynd i sawl ddigwyddiad - rhai i gefnogi'r canolfan ag i godi arian sydd ddrwg angen am yr adeilad.

Er fy mod i'n medru cerdded ir Ganolfan o Euston, mae'r holl daith o Milton Keynes dipyn yn bell i fynd I ddigwyddiau gyda'r nos heb dod adre un hwyr iawn. Er engraifft, es i weld Meinir Gwilym yna ond roedd rhaid gadael cyn y diwedd.

Cerflun mileniwm yn Milton Keynes

2011-02-08T11:44:00.000-08:00

O’r diwedd mae’r gwynt wedi mynd a r’oedd o’n bosib beicio i’r gwaith heddiw. A hefyd, r’oedd yn ddiwrnod haelog, ardderchog - gymaint o newid are ol y dyddiau llwyd. Dwi ddim yn cofio’r tro dwytha y welais i’r haul! Beth bynnag, r’oedd beicio heddiw yn wŷch. Tynnais llun o’r cerflun mileniwm sydd ger y llyn dwi’n mynd heibio - “Willen Lake“. Mae’r arwydd yn dweud:

“Bringing together the North American Indian Medicine wheels and the ancient stone circles of Britain“ a mae o’n fod i dod a heddwch ysbrydol a harmoni i’r ddaear. Hmmm, yn anffodus - hyd at hyn, does dim llawer o arwyddion bod heddwch (ysbrydol neu ddim) wedi dod. Ond roedd o’n edrych yn hardd yn haul y bore.

Cymraeg yn canol y Saesneg a diwrnod diwedd y fis

2011-01-31T12:48:00.000-08:00

Na, dim fi dwi'n siarad amdano. Dwi newydd gweld, wrth edrych ar fy mlog arall, Saesneg, fy mod i wedi rhoi blog yn y lle anghywir - yng nghanol y blog natur. A dwi wedi roi o islaw - i fo cael bod yn y lle iawn hefo'r lleill.

Mae o wedi bod yn ddiwrnod haelog, bendigedig yma heddiw - ond oer iawn hefo gwynt main. Roeddwn yn gweithio yma heddiw, yn ysgrifennu. Felly roeddwn yn medru mynd am dro amser cinio a mwynhau y haul dipyn haul dyn ni ddim wedi gweld tan heddiw, am sbel. Hefyd, rwan dwi wedi darganfod y telor penddu yn yr ardd dwi'n gweld hi yn aml - a mae hi yn hel yr adar eraill oddiwrth y bwyd.

Monday, 3 January 2011

Ysgol Galan

Llynedd, r'on i'n edrych ymlaen at yr Ysgol Galan ym Mhontypwl - ond roedd gymaint o eira, a chafodd yr ysgol ei gohirio. Eleni, dwi'n mynd ar cwrs ym Mangor - Ysgol Galan, sy'n rhedeg o ddydd Fercher i ddydd Gwener. Dwi erioed wedi bod ar cwrs yn y Prifysgol o'r blaen (ac ond unwaith i ysgol undydd yn y gogledd) a dwi'n edrych ymlaen - gobeithio ehangu fy ngeirfa a falle dysgu dipyn o ramadeg........Dechrau da i'r blwyddyn newydd (gobeithio!)

Gwylio adar yn yr ardd: The Big Garden Birdwatch

2011-01-30T11:21:00.000-08:00

Dwi wedi bod yn cymryd rhan yn “The Big Garden Birdwatch“, sydd wedi trefnu gan yr RSPB heddiw. Be ydi o yn Gymraeg, tybed? Beth bynnag des yn ôl ar ol cerdded hefo’r ci, bore ma, ac eistedd yn y gegin lle dwi’n medru gweld un rhan o’r ardd, lle dwi wedi sefydlu “Gorsedd bwydo“ (??) “bird feeding station“ yn Saesneg. Mae lle i fwyd, dwr, a peth sy’n dal hadau a hefyd lle i hongian hanner coconut sydd wedi llenwi hefo brasder ac yn y blaen. Does dim llawer o adar wedi dod i’r orsaf ers iddo gael ei sefydlu, ond mae nwh yn dechrau dwad rwan. Beth bynnag, dyma be welais i, mewn awr:

Titw Tomos Las (2)

Titw Mawr (2)

Titw Cynffon-hir (1)

Telor Penddu (1)

Mwyalchen (2)

Robin Goch (1)

Aderyn y Tô (1)

Dryw Bach

a Llwyd y Gwrych (1)

Dwi’n trio dysgu’r enwau Cymraeg hefyd. Mae’r rhan mwyaf o enwau’r adar y welais i bore ma yn gyfarwydd i fi, ond nid y telor penddu (ond ei fod yn gyfeithiaid llythrennol o’r Saesneg), na’r llwyd y gwrych. R’oeddwn i’r erioed wedi gweld telor penddu o’r blaen ac r’oedd angen edrych yn y llyfr. Er na ymwelwyr ha ydi o, mae’n amlwg bod llawer yn gaeafu yn y gwlad hon yn ddiweddar. i ddweud y gwir, pen brown oedd gan yr un welais i, dim pen ddu, oherwydd iar oedd hi. Ond oedd hi’n dlws iawn. A dwi wedi colli’r peth sy’n cysylltu’r camera hefo’r cyfrifiadur, felly dwi ddim yn medru rhoi’r llyniau yma!!

Peiriant arian Cymraeg yn Milton Keynes

2011-01-23T12:49:00.000-08:00

Mi fydda i’n mynd i’r “Co-operative“ - y siôp fach sydd yn yr ystad yn Great Linford, ryw ddwy filltir o fy nhŷ, wiethiau, yn enwedig pan dwi’n mynd i weld Gwilym, sydd yn byw yn y flatiau dros y ffordd i’r siôp. Mae “cash machine“ yn y co-op; wn i ddim be ydi o yn Gymraeg; peiriant pres, neu arian? Ond y peth diddorol am y peiriant yma ydi ei bod o yn cynnig y dewis o defnyddio Saesneg neu Cymraeg. A hynny ryw 200 milltir o Gymru. Swn i’n hoffi gwybod sut ddaeth o i Newport Pagnell!

Mwy o ddarllen

2011-01-18T13:02:00.000-08:00

Ar y funud dwi’n darllen (neu newydd orffen) pump lyfr. Un ydy’r llyfr (diwethaf, dwi’n meddwl) gan Geraint V Jones – Si Bei – Helyntion Wil Bach Saer - dwi'n darllen hwn o hyd; un arall dwi newydd orffen ydi “Lladdwr” gan Llion Iwan (cyffrous!); llyfr arall ditectif: Tacsi i’r tywyllwch – gan Gareth Williams - hefyd newydd wedi ei orffen); hefyd mae’r llyfr am y 100 lle y ddylech ei weld cyn marw; a’r olaf ydi llyfr Bethan Wyn Jones, Natur y Flwyddyn. Mae o’n beth da, dwi’n meddwl cael un neu ddau lyfr ffeithiol ar y gweill. Mae Natur y Flwyddyn yn “daith drwy flwyddyn ym myd nature”. Gyda’r nodion ar bob fis mae na luniau ardderchog – a hefyd dyfynidadau i bob mis gan beirdd Cymru. Dwi’n cofio’r ein bod ni yn adrodd un o'r cerddi am Ionawr – "Wyt Ionawr yn oer, a’th farrug yn wyn", a.y.y.b. yn yr ysgol gynradd. Dwi’n hoffi llyfrau lle dwi’n darllen dipyn bach bob dydd neu bob hyn a hyn. Yn aml, dwi’n darganfod llyfrau ffeithiol reit anodd hefo lawer o eiriau’n anadnabyddus i mi. Felly mae’n dda gwneud jyst dipyn bach – yn enwedig os oes angen defnyddio geiriadur yn aml. Ar y llaw arall, mae cael stori gyffrous yn dda i gymell ddarllen ffuglen – a dysgu geiriau newydd ar y ffordd.

Diffyg adnoddau gwrando tra beicio. Lle mae Pigion?

2011-01-13T01:22:00.000-08:00

Oes rhywyn yn gwybod be sy wedi digwydd i "Pigion" - podlediad gan y BBC “i’r rhai sydd yn dysgu Cymraeg - a’r rhai sydd wedi dysgu“ - fel mae'n nhw'n deud ar gychwyn bob un. R’on i’n arfer gwrando i “Pigion“ wrth beicio i’r gwaith. Ond does na ddim un ar gael ers mis Tachwedd, hyd a welai i. Tybed os ydy’r gyfres yn un o ddioddefwyr y torriadau? Os hynny, mae o’n drueni. Does dim lawer o bethau Cymraeg fel hyn (sydd ddim yn gerddoriaeth) ar gael.

Dwi ddim wedi beicio i'r gwaith y flwyddyn yma - ond dwi ar fin ddechrau eto, felly bydd angen cael rywbeth i wrando ar, ar y beic, os dwi am gwneud y gora o'r amser i weithio ar fy Ngymraeg. Neu - yn ol i bodlediau Saesneg....

Ysgol Galan

2011-01-09T11:31:00.000-08:00

Dwi wedi bod yn yr Ysgol Galan sy'n cael ei drefnu gan Prifysgol Bangor, ond arhosais mewn gwesty yng Nghaernarfon yn hytrach na Fangor. Dwi'n gobeithio (a meddwl) bod fy Nghymraeg wedi gwella dipyn ond pwy a ŵyr? Beth bynnag, r'oedd o'n dda bod rhywle lle mae'r mwyafrif yn siarad Cymraeg. R'oedd hefyd yn gyfle i cael paned ym Mhalas Print (mae cangen ym Mangor hefyd, rŵan, ond yn yr un yng Nghaernarfon yr es i )a chael specian o gwmpas. Ac unwaith eto wnes i brynu lwyth o lyfrau, dipyn o gerddoriaeth a.y. y.b. Baswn wedi bod yn iawn taswn i heb fynd i Oxfam Bangor. Oedd hon yn llawr o drysorau Cymraeg gan cynnwys "Golchi llestri mewn bar mitzvah" gan Ifor ap Glyn. Ron i wedi gweld adolygiad o hwn, dwi'n meddwl, ac er bod rhai gerddi aill yn rhy annodd neu dim yn siwtio fy chwant i, mae rhai eraill yn dda ofnadwy; darllenadwy, byr (weithiau) a ffraeth. Mae’r llun yn dangos rhai o’r lyfrau.

Fel llefydd arall mae amrywiaeth o gwmnia yn rhedeg y bwsiau felly talais yr un faint am daith un ffordd gyda'r Arriva a dalais am ddwyffordd gyda cwmni arall. Does dim synnwyr yn y peth!

Dros y Dolig

2011-01-01T08:34:00.000-08:00

R’ôn i’n falch cael rhai lysiau o’r ardd ar y bwrdd Nadolig - er, fel gwelir yn y lluniau, r’oedd angen darganfod lle r’oedd y panas gyntaf! Ond wedi gwneud hynny, r’oedd yn hawdd palu. Mae’n siwr bod yr eira wedi cadw’r pridd a’r llysiau yn glyd. Ar wahân i ddarllen, a’r pethau arferol Nadoligol, wrth sgwrs, dwi wedi bod yn cerdded dipyn mwy nag arfer a wedi gweld lâs y ddorlan tair gwaith. Y tro cyntaf, r’oedd yr aderyn yn eistedd ar foncyn (willow) felly ges i amser i wylio fo. Ond y tro wedyn, fel arfer, r’oedd yn hedfan yn gyflym ar hyd yr afon - a wedyn hedfan yn ôl. Ond ar ol gymaint o dywydd rhewllyd, mae’n dda gweld nhw o gwbl.

Dwi wedi gorffen darllen Yn Ôl i Gbara gan Bethan Gwanas. R’on i’n ofni methu cael y llyfr cyn Nadolig – r’on i wedi archebu ddau lyfr mewn digon o amser (r’on i’n meddwl), ond, r’on i wedi eu archeb o Gaernarfon, o Palas Prints – (sydd yn dda iawn a dwi eisiau eu gyfnogi nhw), ond, er eu fod nhw wedi postio y llyfrau yn gyflym, dwi’n meddwl wnaethon nhw eistedd yn y pôst rhywle yn y tywedd garw. Ta waeth - r’oeddwn nhw wedi cyrraedd erbyn Nadolig. Fel arfer hefo llyfrau Bethan Gwanas, mwynhais darllen am y taith yn ol i Nigeria. Felly plîs, Bethan, paid a rhoi gorau i’r sgwennu - mae’n amlwg dy fod di’n cael sawl gyfle i wneud pethau ar y teledu y dyddiau hyn, a mae nhw’n dda iawn hefyd - ond, dydi o ddim yn bosib mynd yn ôl i raglen teledu, unwaith mae o wedi diflannu oddiwrth Clic. Mi fydd fy hoff lyfrau i, ar y llaw arall, yn cael ei ail ddarllen - a weithiau dwi’n darllen nhw tair neu pedair gwaith.

Eira

2010-12-19T11:08:00.000-08:00

Wel dim eira man gawsom ni yma - ond eto mae o'n mwy ddwfn na dwi yn cofio cael am flynyddoedd. R'oedd ddau barti yma pnawn a heno, ond roeddwn i ddim yn hapus yn gyrru gyda'r eira a'r rhew. Felly aros i mewn a cadw'n gynnes a darllen y papurau newydd dydd Sul a hefyd dipyn bach o ddarllen fy llyfr newydd Gymraeg. (I ddweud y gwir, dydi o ddim yn newydd (,dwi'n ddarllen Bitsh ar y funud) ond mae o'n newydd i fi!

A mae'r lluniau yn dangos ein tre ni yn yr eira.

Carolau Gobaith

2010-12-19T11:07:00.001-08:00

Dwi wedi bod yn gwylio Carolau Gobaith – ac yn mwynhau o’n arw. Ond mae o yn gwneud i chi feddwl sut brofiad ydi o i ganu o flaen gynulleidfa. Dwi’n hoffi canu, ond dim wedi canu o flaen gynulleidfa ar wahân i eisteddfod dwp ysgol hâf yn y Fenni a hefyd mewn parti Nadolig hefo grwp bach yn y gwaith. Ac wrth sgwrs blynyddoedd yn ol, roedden ni i gyd yn canu mewn eisteddfodau Ysgol Sul – a dwi yn cofio o leiau un achlysur pan oeddwn i ddim yn medru dechrau ar y cân – mewn deuawd. Dych chi’n cofio Max Boyce (ia blynyddoedd yn ol), yn son am adrodd “Y Wiwer” – ac yn agor ei geg a dim byd yn dod allan? Wel dyna be wnes i hefyd. A mae o’n anodd cael hyder yn ol wedyn.

Oer, oer, oer

2010-12-08T13:50:00.000-08:00

Echddoe es i'r gwaith ar y beic, ar ol cymryd y bws tra'r oedd yr eira o gwmpas. Ond nes i ddyfaru. Er bod y rhan mwya o'r eira wedi mynd; r'oedd ardaloedd yn rhewllyd fel y llwybyr ger y llun. Ac roedd rhaid cerdded yn rhai lefydd. Felly ddoe a heddiw r’oeddwn yn ol ar y bws. Roedd hi'n ofnadwy o oer ddoe - fel gwelir yn y llun o’r barrug ar y coeden yng nghalon y lawnt yn y gwaith. Ond hefyd yn hardd iawn. Heddiw yr oedd dipyn cynhesach.
Dwi wedi trefnu mynd ar cwrs Cymraeg ym Mangor yn y blwyddyn newydd - felly gobeithio bydd y tywydd ddim yn rhwystro fi!

Am wahaniaeth

2010-11-30T13:26:00.000-08:00

Yn gynharach yn y mis, r'oedd y lliwiau'r Hydref i gyd yn dangos ar y coed, fel gwelir yn y llun a tynnais ar y ffordd i'r gwaith ar y 4ed. Ond am ryw wythnos rwan neu efallai deg diwrnod mae o wedi bod yn oer iawn - hefo tymerau is nac ydym wedi gweld erstalwm. A heddiw, dyddiau ar ol i lawer o lefydd eraill cael eira mawr, cawsom ni dipyn bach o eira dros nos. Ond er bod y tymherau wedi codi dipyn (dim llawer!) mae'r gwynt wedi bod yn oer iawn - gwynt diog, fel fysai Nain yn deud.

Prynu llyfrau a cefnogu llyfrau Cymraeg?

2010-11-26T10:52:00.000-08:00

Fel dwi wedi deud o’r blaen, dwi’n darllen yn gyflym, ac, wedi gwneud rhestr i weld be dwi wedi darllen eleni – mae ‘na 24 llyfr ar y rhestr – dyna un bob bythefnos - yn gyfartaledd. Fel arfer, y dyddiau yma, dwi’n archebu llyfrau o’r llyfrgell gwaith – trwy’r cyfundrefn “Document Delivery”. Dyma fy resymau am gnweud hyn:

1. Does gen i ddim lle i cadw’ nhw i gyd

2. Dwi ond eisiau cadw llyfrau dwi am ddod yn ol at, i ailddarllen, ac am fy mod yn darllen yn Gymraeg i ehangu fy ngeirfa, dwi’n darllen nofelau na fyddai i yn darllen eto.

3. Does dim bosib edrych ar llyfrau cyn prynu nhw yma yn Lloegr, a weithiau dwi’n cael llyfr dwi ddim yn hoff o o gwbl

4. Mi fysai yn ddrud i brynu nhw i gyd.

Ond dwi wedi bod yn pendroni am hyn yn ddiweddar am fy nghyfraniad (neu ddim!) i gefnogi llyfrau Cymraeg. Dwi ddim yn cofio sut ddes i ar draws y wefan, ond darganfais blog Ifan Morgan Jones - a sgwennodd Igam Ogam. Dwi wedi darllen y llyfr a do, brynais i o – achos r’oeddwn yng Nghymru ac yn medru edrych ar y llyfr – ac er meddyliais ei fod o’n rhyfedd mwynhais y cymysgedd o realiti a hud a lledrith yn y diwedd. Tydi Ifan ddim yn cyfrannu at ei flog yn aml iawn, ond yn ei gyfraniad ym mis Medi mae o wedi nodi dyfyniadau o adolygiad ei lyfr diweddar Yr Argraff Gyntaf – gan cynnwys:

“Dydw i ddim yn un am ddarllen nofelau ditectif ond rydw i wedi newid fy meddwl ar ôl darllen y llyfr yma.” a hefyd

“Rydach chi eisiau parhau i ddarllen. Mae’n nofel sy’n dechrau yn gyffrous ac yn gorffen yn gyffrous. Mae’n nofel wych.”

Dwi’n hoff iawn o lyfrau ditectif – a wedi mwynhau ei lyfr gyntaf, meddyliais baswn i’n archebu’r llyfr trwy ein llyfrgell yn y Brifysgol Agored. Ond wrth ddarllen mwy mi welais ei fod o yn annog ni i brynu’r llyfr:

rydw i wrth fy modd yn ysgrifennu ac eisiau'r cyfle i fwrw ymlaen gyda mwy o nofelau

Dwi wedi clywed Bethan Gwanas yn deud yr un peth ( a dwi am brynu Yn Ol i Gbara) – a mae o’n wir bod y byd llyfrau Gymraeg yn fach ac ynhaeddu cefnogiaeth. Felly mae’r Argraff Gyntaf yn mynd ar fy restr o lyfrau i brynu hefyd

"Forsooth": am gyfeithiad gwael

2010-11-25T01:25:00.000-08:00

R’on i’n darllen llyfr ryw fis yn ol a nes i ddod ar draws y gair “bondigrybwyll”. R’on i ddim yn cofio’r ystyr (neu wedi anghofio). Felly i’r geiriadur amdani. Ond, yn y dyddiadur mawr, mae’n cael ei gyfieithu fel “forsooth” – a hefyd yn fy ngeiriadur bach Collins Gem – a r’un fath ar y bbc.

Wn i ddim amdanach chi – ond mi fyddwn i byth yn defnyddio “forsooth” yn Saesneg – dwi ddim hyd yn oed yn gwybod ei ystyr o! (Oes diffyg yn fy addysg i, tybed?) Ond falle fydd yn air geith Bethan neu Tudur ddefnyddio ar ei raglan Buw yn ol y llyfr, Mae hwnnw, fel y gair, i'w wneud a'r oes Victorianaidd.

PS - Ers hynny, dwi wedi gweld cyfeithiad arall: "unmentionable" a wedi gweld y gair yn cael ei ddefnyddio hefo'r ystyr hwn.

Teulu Lord Bach

2010-11-23T13:59:00.001-08:00

Ro'n i wedi penderfynnu byddwn yn iawn heb llyfr Cymraeg ar y gweill pan ddaeth ddau lyfr ro'n i wedi archebu - un yn fawr iawn: Teulu Lord Bach. Cafodd hwn adolygiad dda iawn ond r'on iddim yn gwybod ei fod o mor drwchus! Dwi wedi dechrau darllen o, a hyd at hyn - da iawn..

Y teulu Cymraeg a hel achau

2010-11-21T11:57:00.000-08:00

Dwi erioed wedi meddwl o hel achau i. Am un peth, Jones dwi, a doedd gen i ddim llawer o wybodaeth am fy nain a fy nhaid Cymraeg. Roeddwn yn gwybod bod fy nhaid wedi gweithio yn y chwarel, a bod nhw’n byw yn Rhosgadfan ond dim llawer mwy ac yn anffodus does neb ar ol o fy nheulu Cymraeg o’r cenehdlaeth o’r blaen. Ond ar ddechrau y blwyddyn yma, darganfais y darn hwn o bapur wedi sgrifennu gan fy nain (dwi’n meddwl) yn rhoi dyddiau a manylion geni ei brodyr a chwioryr a hefyd ei mam a thad, felly mae’n bosib, rwan, dwi’n meddwl, darganfod mwy.

Dwi’n gwbod bod pobol yn treulio oriau yn gwneud hyn, a does gen i dim amser i ddechrau hobi arall, felly am rwan, dwi’n meddwl fydd rhaid i’r weithgareddau aros nes i fi ymddeol (neu cael mwy amser).

S4c a cerddi

2010-11-14T13:17:00.000-08:00

Dwi wedi bod i ffwrdd o’r gwaith hefo ryw haint gwddo (ydi hynny’n iawn, tybed? “throat infection”?). Beth bynnag, dwi wedi dal i fynny hefo lot o wylio S4c ar Clic, yn cynnwys Pen Talar. Ond hefyd dwi wedi bod yn gwylio rhai o’r rhaglenni o’r cyfres Gwlad Beirdd. Dwi ddim yn cael hi yn hawdd i ddeallt y cerddi ond mae nhw’n ddiddorol a dwi’n ysu deallt mwy felly mae gwylio nhw am clic yn rhoi y cyfle i wylio nhw yn gyntaf heb isteitlau a wedyn i rhoi yr isteitlau ymlaen.

A dwi wedi cael fy ysbrydoli i archebu’r gyfres (gwreiddiol) o “Hoff Gerddi Cymru”. Mae’n braf gwybod bod cyfres arall ar gael os dwi wrth fy modd hefo’r cyfres cyntaf (ac yn dallt digon!)

Garddio a darllen

2010-11-07T11:26:00.000-08:00

Dwi wedi cael penwythnos braf yn gwneud dipyn yn yr ardd – wel, rhai oriau yn yr awr I fod yn onest; mynd allan i weld ffilm diweddar Mike Leigh; dipyn o ddarllen fy llyfr Cymraeg a dipyn o wylio S4C (ar Clic).

Tachwef (neu Hydref) ydi’r mis gorau i blannu hadau ffa os dych chi am blannu nhw yn yr Hydref – a mae o’n syniad da, achos mae’r ffa yn tyfu’n gryf a does dim gymaint o broblemau gyda’r pryfaid du. Ac ar ol y gaeaf galed diwethaf, doedd na ddim llawer o broblemau gyda’r pryfed eleni. Mae’r llun yn dangos y ffa (yn y gwely mwyaf agos) yn mis Mai, eleni. Felly heddiw roeddwn yn plannu’r hadau – a ddylen nhw fod yn barod mis Mehefin nesaf. Cawsom cawl pannas ddoes, wedi gwneud o’r pannas yn yr ardd, a r’oedd o’n hyfryd. Ac o’r diwedd dwi wedi gorffen chwynny yn yr ardd ffrynt, a wedi casgly pedwar sach o ddail.

Dwi eisiau cofnodi be dwi wedi bod yn darllen cyn i fi anghofio. Soniais am ddarllen yn ddau lyfr gan Grace Roberts ( a dwi’n meddwl cael yr un arall hefyd). Ond cyn hynny, cefais ddau lyfr gan Geraint V Jones. Mae o wedi ennill gwobr Goffa Daniel Owen tair gwaith: hefo Yn y Gwaed, Semtecs, a Cur Y Nos. Mae rhaid I fi gyfadde, nes i erioed gorffen darllen Yn Y Gwaed, a dwi i ddim yn dallt sut ennillodd y wobr. Ond roeddwn I wrth fy modd gyda Semtecs – nofel fywiog a diddorol. Nes I ddim mwynhau Cur Y Nos gymaint a Semtecs– er mae o’n lyfr clyfar – a dysgais lawer o enwau coed! Ac yn sicr r’oeddwn i eisiau gorffen o. Mae’r tri lyfr mor wahannol a dwi mor falch fy mod wedi trio darllen y llyfrau eraill ar ol fy methiant hefo Yn Y Gwaed.

Ar hyn o bryd dwi’n darllen Traed Oer gan Mari Emlyn ac mae o’n dda iawn. Felly dwi am archebu ei llyfr arall: Tipyn o’n hanes: stori’r wladfa.

Y taith i’r gwaith a’r perllan cymunedol

2010-11-04T10:12:00.000-07:00

Dwi’n ffodus iawn bod fy siwrna i’r gwaith mor hardd. Dydd Llun roedd y rhagolwg tywydd yn addo diwrnod cymylog, llwyd – ond ‘roedd yr haul yn gwenu, a roedd y coed yn drawiadol; yn dangos gymaint o liwiau wahannol. Cymerais mantais o’r tywydd ac es i gasglu afalau. Dwi wedi son o’r blaen am fy mherllan anghyfreithlon. Eleni, mae un o fy nghoed afalau ddim wedi ffrwythi o gwbl a felly roedd angen cael mwy o afalau o rywle. Mae gennyn ni berllan cymunedol ddim yn bell o ble dwi’n gweithio. Cafodd y perllen ei blannu yn nyddiau gynnar Milton Keynes. Dwi ddim yn siwr sut mae’r afalau yn cael ei casglu ond fy nyll i oedd I gasglu’r ffrwyth cwympo.

Mae'r llun cynta yn dangos rhan o'r taith i'r gwaith.

Darllen i ehangu geirfa

2010-10-29T10:41:00.000-07:00

Wn I ddim pa fath o adolygiad cafodd Grace Roberts am y llyfr “Drysfa” a cohoeddwyd yn 1991 ond dwi wedi cael lot o fwynhad wrth ei ddarllen o. Gorffenais darllen Aderyn Gloyn Byw (a enillodd gwobr Daniel Owen eleni) rhyw bythefnos yn ol ac ro’n i’n awyddus I ddarllen llyfr arall gan yr un awdures. Mae’r ddau lyfr wedi bod dipyn yn annoddach i fi na rhai eraill, hefo lawer o eiriau newydd. Fel dysgwraig, mae dod ar draws geiriau newydd yn bwysig os dwi eisiau ehangu fy ngeirfa. Fel dwed Lowri Roberts am y teitl: Yr hyn a awgrymir yw bod un newid bach - symud ysgafn glöyn byw, dyweder - yn gallu arwain at ganlyniadau tra gwahanol.

Mae’r nofel arall, cynharach, hefyd yn trin sut mae digwyddiadau ( rhei mawr yn ogystal rhei bach) yn newid bywydau y cymeriadau. Er ei fod hi’n hawdd I ddarllen mae hi’n defnyddio lawer o eiriau sydd ddim yn gyfarwydd imi. A mae hynny’n beth dda!

Y pannas cyntaf a'r aubergine olaf

2010-10-22T05:27:00.000-07:00

Dyma'r pannas cyntaf dwi erioed wedi tyfu (cyn belled a dwi'n cofio). Mae nhw'n iawn, yndyn? R'on i'n meddwl efallai fy mod i ddim wedi gadael digon o le rhyngddyn nhw, felly roedd rhaid i mi godi rhai ohonnyn nhw i weld. A dyma be ges i. R'on i reit hapus a wnai adael y lleill am dipyn. Stori wahanol hefo'r aubergines. (Oes gair Cymraeg, tybed?) Roedd ryw ddeuddeg o flanhigion yn y ty gwydr eleni. Fel arfer, mae nhw'n gneud yn dda iawn - ac yn ddefnyddiol iawn hefyd. Ond eleni, fel llynedd, ches i ddim llawer o ffrwythau. Efallai ei bod ni yn teimlo'r effaith o ddiffyg gwennyn, yn barod. Pwy a wyr. Ond dwi ddim yn siwr os dyfai rhein blwyddyn nesaf - ac os gwnaf, byddaf yn gwrteithio nhw fy hun hefo brwsh bach (neu fy mysau!) A'r un olaf sydd yn y llun - coginiais o wythnos diwethaf - ac oedd o'n flasu'n hyfryd.

Son am flasu, gwyliais y rhaglen cynta o'r gyfres newydd o Dudley, neithiwr. Ac oedd o yng Nghaernarfon - fy hen dref i! - yn gwneud lobscows - yn cystadlu hefo rhywun o'r dre i weld ba ryceit fydd yn ennill.

Madarch

2010-10-20T07:02:00.000-07:00

Ar ol son am ddiffyg blogio es i flog garddio Bethan Gwanas a gweld bod hithau hefyd wedi methu flogio am dipyn felly dwi mean cwmni da. R'on yn falch clywed bod llyfr newydd ganddi hi (Yn ol Ii Gbara). Welsoch chi y gyfres? Bydd o ar fy restr Dolig (os bydd o ar gael erbyn Dolig). Hefyd mae Bethan wedi gwneud rhywbeth dwi wedi bod yn ysu gwneud am amser. Cwrs Madrach. Dwi wastad wedi bod yn hoff iawn o fwyta a casglu nhw a wedi bwyta dipyn o fadrach gwyllt dros y blynyddoedd - fel hon yn y llun er engraith. (Wnes i ei fwyta - oeddwn i digon siwr nad oedd hi'n wenwynog....ond....) Ond wrth tyfu'n hyn dwi'n fwy ofalus a mae angen cwrs. Ar ol ymddeol falle?

Blogio...neu ddim

2010-10-20T00:07:00.000-07:00

Er fy mod i wedi gaddo (i fi fy hun) fy mod i am gyfranu i'r blog yn fwy aml, dwi wedi methu. Dwi ddim yn siwr be ydi’r gyfundrefn gorau i wneud hyn. Un o’r rhwystrau mwyaf ydi fy mod i ddim yn cael hi’n hawdd i sgwennu yn Gymraeg. Mae siarad yn un peth (er dwi’n anghofio llawer o eiriau) ond sgwennu yn gwbl wahanol. Ond mae na baradocs yma, wrth sgwrs, am fod un amcan (reit bwysig) o’r blog ydi cael ymarfer sgwennu yn Gymraeg. Felly does dim dwy waith amdanni – rhaid cael disgyblaeth o rywle.

Bwyd yn rhad ac am ddim

2010-10-04T13:46:00.000-07:00

Dw i ddim wedi cyfrannu i’r blog yma ers dipyn – efalla oherwydd dwi wedi bod yn brysur yn tynnu’r chwyn o’r ardd, trefnu dipyn arna hi cyn y gaeaf a hefyd yn casglu’r cynhaeaf . Dw i wedi son o’r blaen bod y planhigion mafon ddim gystal a ddylen nhw fod – ond serch hyn, dyn ni wedi cael digonnedd o aeron. Mae’n digalonnog gweld yr haf yn dod I ben, ond un cysur ydi’r cynhaeaf. Amser yma o’r blwyddyn ydyn ni’n cael y pwmpeni, yr aeron, yr afalau ac y gellyg. Ond dydi’r ffrwythau ddim wedi dod ymlaen mor dda eleni. Mae’r afalau cyntau yn dod o’r coeden “Discovery” sydd ger y wal. Mae rhain yn aeddfedu yn gynnar - mis Gorffenaf neu Awst ond dydy nhw ddim yn cadw’n dda. Wedyn mae’r “Laxton” yn dod – ond eleni – ond un afal! Mae’r coed hyn yn medru tueddi frwythi bod dwy flynedd ac unwaith mae’r patrwm wedi dechrau, mae’n annodd torri fo .

Mae gennyn ni goed afal eraill, ar wahan i’r ddwy goeden yn yr ardd – yn y perllan anghyfreithlon – lle dwi’n gwneud fy ngarddio gerila. Ond mae rhain yn ifanc a dim wedi ffrwytho llawer eto. Wedi deud hyn, roedd sawl gellygen ar y pren gellyg. Ond ychydig iawn o afalau ar y dwy goeden afal bwyta – a hefyd dim llawer o gnau ar y coeden cnau.

Ond mae llefydd eraill i gael ffrwyth. Cyn I’r tywydd waethygu (mae hi wedi bod yn wlyb iawn yn ddiweddar…) es I hel mwyar duon. Mae na lawer o lefydd i gasglu mwyar duon o gwmpas – a hefyd perllen gymdeithasol dim yn bell o lle dwi’n gweithio. Hefyd mae coeden afal dim yn bell o’r ty, sydd ddim ar tir preifat – a mae digon o afalau sydd wedi disgyn yn y gwynt ar gael.

Mafon anhapus

2010-09-10T12:37:00.000-07:00

Dyma’r mafon yn fy ngardd – wel, y mafon hydref. Dyn nhw ddim yn edrych yn dda iawn, a dim yn ffrwytho cystal a ddylen nhw. Dwi’m yn siwr pam. Dwi am roi dipyn o dail arnyn nhw a hefyd trio darganfod y problem – chwilen mafon, efalle. Dyna be ydi ‘raspberry beetle’ tybed? Ond hefyd mae diffyg rhywbeth arnyn nhw yn gwneud y dail yn felyn. Ydi garddio ddim bob amser yn llwyddianus.

Diffyg Llyfrau: Prynu neu Menthyg?

2010-09-03T13:13:00.000-07:00

Er fy mod yn cael trafferth sgwennu yn Gymraeg, ac yn aml dim yn cael o’n hawdd i feddwl be i sgwennu amdanno yn y blog – na gweithio allan y gramadeg, ac mae’n cymryd dipyn o amswer I sgwennu rhywbeth, mae darllen yn gwbl wahannol. Wrth sgwrs, pan dwi’n darllen fel arfer mae na geiriau dwi ddim yn adnabod - a gan amlaf, dwi ddim yn edrych yn y geiriadur y dyddiau yma, ond dyfalu’r ystyr o’r cyd-destun. (Fy mwriad ydi gwneud nodyn a edrych yn hwyrach. Ond yn aml dwi ddim yn gwneud hynny chwaith). Er hynny, dwi’n darllen llyfrau Cymraeg run fath a llyfrau Saesneg – braidd yn gyflym. A’r canlyniad ydi fy mod yn rhedeg allan o lyfrau. Prynais Mei Ling a Meirion yn yr eisteddfod a hefyd Llafnau - ond erby rwan dwi wedi gorffen y ddau amser maith yn ol.

Oeddwn i’n meddwl darllen Adenydd Gloyn Byw – y nofel a enillodd Gwobr Daniel Owen eleni – a hefyd llyfr Jerry Hunter, Gwenddydd. Yn ddiweddar dwi wedi body yn archebu lyfrau o llyfrgell y Prifysgol Agored, lle dwi’n gweithio, trwy’r “interlibrary loan system” (ia, swn i’n falch cael gwybod be ydi o yn Gymraeg). Ond tro yma, ges i’r neges bod y llyfrgell ddim wedi medru cael gafael o’r llyfrau. Er eu bod nhw wedi cael eu cyhoeddi yn ddiweddar, o’n i’n meddwl basen nhw ar gael yn y llyfrgelloedd Cymraeg. Ond dyma ni. Wedyn roedd rhaid meddwl – be i ddarllen? Es i edrych ar rhestr ennillwyr gwobr Daniel Owen dros y blynyddoedd a roedd hynna’n ddechrau da. Felly ar y rhestr rhoes Cur Y Nos gan Geraint V Jones a cofiais hefyd bod rhywun wedi dweud wrtha i bod llyfr arall ganddo fo, “Semtecs”, yn dda hefyd. Felly dwi wedi archebu Semtecs – ond wrth chwilio am fanylion Cur Y Nos, darganfais copi am Amazon am geiniog. Felly prynais o. Fel arfer dwi ddim yn prynu gormod o nofelau (Cymraeg neu Saesneg)neu fasa’r ty yn orlawn o lyfrau. Ond, falle ddylwn i prynu llyfrau weithiau. Does dim gymaint o bobl sy’n darllen Cymraeg – a mae hynny’n gwneud o’n awdurion Cymraeg. Dwi’n cofio Bethan Gwanas yn son bod um person yn y pentre wedi prynu un o’i llyfrau hi a wedi menthyg o i bawb arall. Dim llawer o gymorth i werthianau y llyfrau, wrth sgwrs. Ond wedi dweud hynnu, dwi yn prynu rhai, wrth sgwrs, enwedig llyfrau dwi’n disgwyl darllen mwy nac unwaith. Dwi newydd orffen darllen Llafnau gan Geraint Evans. Roeddwn i wedi mwynhau Y Llwybr gan yr un awdur a roedd Llafnau hefyd yn ddarllenadwy – a do, nes i fwynhau o, ond yn y diwedd r'on i ddim yn siwr am y plot. Ta waeth. Felly dwi’n aros nes ddaw mwy o lyfrau newydd i ddarllen. Ac yn y cyfamser dwi’n ail darllen llyfrau a wedi dechrau (eto) ar Hi Yw fy Ffrind. (Fel mae’n digwydd, mae llyfrau Bethan Gwanas i gyd ar fy silffoedd – dwi’n hoff iawn o lyfrau Bethan a wedi prynu nhw i gyd yn hytrach na menthyg nhw. A’r llyfrau eraill ar y rhestr ar y munud ydi: Disgwyl Eneidiau gan Gwen Pritchard Jones (2006), Un Diwrnod yn yr Eisteddfod, Robert Llewelyn (2004) a Bitsh, Eurig Wyn 2002.

Eisteddfod

2010-08-13T12:48:00.000-07:00

Roeddwn yn yn yr Eisteddfod wythnos diwethaf. Roeddwn yn edrych ymlaen at
fynd - roeddwn i erioed wedi bod. Hmmm! Ges i ddim fy siomi. Treuliais lawer o amser yn Maes D ond hefyd crwydrais o gwmpas y Maes a es i
lawer beth ddiddorol. Roeddwn yn aros ym Mhenarth a ches lifft i'r Maes bob dydd es i yna (dydd Merched, dydd Iau a bore Gwener). Roedd
Mererid Hopwood yn siarad am y Cynghannedd bore Mawrth ac roedd mor wych. Dwi am brynu ei llyfr.

Wedyn cawsom sgwrs gyda Bethan Gwanas yn y pnawn - gwych hefyd.

Ar wahan i gwmni da, roedd teithio hefo Gareth yn rhoi cyfle i ni siarad Cymraeg. Felly r'oeddwn yn siarad Cymraeg bron trwy'r amser. Dwi eiso cadw fo i fynny rywsut. Dwi am trio cyfrannu i'r blog mwy (ond dwi wedi deud hyn o'r blaen!)

Hunangofiant Russell a llyfrau dwyieithog

2010-07-22T05:20:00.000-07:00

Wythnos dwythaf, r'on i yn yr Alban, ar ynys Mull am wythnos, a roedd yn wych. Byddaf yn postio dipyn am y profiad ac y bywyd gwyllt, yn enwedig yr adar, pan gai amser - a pan dwi wedi dewis lluniau. Ond dwi newydd darllen blog Bethan Gwanas a gweld bod Russell wedi ysgrifennu hunangofiant - Gwyrdd fy Myd. Bydd o'n mynd ar y rhestr ac yn gyferbyniad i'r hunangofiant dwi'n darllen ar y funud, sef Y Lon Wen gan Kate Roberts.

Mae'r fersiwn gen i yn ddwyieithog - yn cynnwys cyfieithiad. Fel arfer dwi'n darllen llyfr Cymraeg hefo neu heb geiriadur. Weithiau (er engraifft pan dwi'n darllen llyfrau Saesneg sydd wedi cael ei gyfieithu i Gymraeg fel llyfrau Roald Dahl) dwi'n darllen hefo'r fersiwn Saesneg gerllaw. Wrth sgwrs, i rhywun sydd yn siarad a darllen Cymraeg fel ail iaith, mae cael fersiwn Saesneg yn yr un llyfr yn berygl - os dych chi'n teimlo dipyn yn ddiog, gallwch jyst darllen y Saesneg. Ond hefo llyfrau Kate Roberts, sydd weithiau yn defnyddio geiriau hen a hefyd geirfa sydd yn gysylltiedig hefo'r bywyd y chwareli, mae o'n ddefnyddiol iawn. Mae'n raid i fi gyfaddef, ar y funud, dwi'n darllen y Saesneg - ond byddaf yn mund yn ol i ddarllen y Cymraeg. Hefyd mae o'n diddorol gweld sut mae pethau yn cael ei gyfieithu. Weithiau dwi ddim yn cytuno hefo cyfieithiad Gillian Clarke. Pan oeddwn yn dysgu Eidaleg, dwi'n cofio gymaint o help roedd cael llyfrau dwyieithog i ddysgwyr.

Llyfrau

2010-06-30T12:25:00.000-07:00

Roeddwn i'n dechrau meddwl fu rhaid i mi trio darllen Un Nos Ola Leuad unwaith eto (dwi wedi dechrau o blaenau a methu a dwi am trio
eto .....) ond ddoe cyrhaeddodd Yr Ergyd Olaf gan Llwyd Owen. Ar ol gorffen Mr Blaidd r'on i'n awyddus i ddarllen llyfr arall gan Llwyd Owen
felly dwi wedi dechrau darllen o. Hyd at hyn - da iawn. Ond dwi ddim wedi darllen llawer eto.

Mehefin Poeth a sych

2010-06-26T00:32:00.000-07:00

Dwi ddim wedi cael digon o amser y mis yma i wneud be sy angen yn yr ardd. Dyn ni'n byw mewn ardal sych a pam mae o'n boeth hefyd, mae'r pridd yn sychu yn gyflym iawn, Dwi'n trio gwneud y pethau sydd yn helpu, fel defnyddio compost a tail i wneud y pridd dal dwr yn well, ond ar y funud mae angen dwr bron trwy'r amser. Ond mae o'n werth edrych ar cyngor garddwyr eraill, hefyd. Y blog garddio Cymraeg dwi'n hoffi mwyaf (a'r cyfres yn mynd hefo'r blog, wirth sgwrs), ydi blog garddio Bethan Gwanas sy'n rhoi hanes ei gardd hi a hefyd garddi eraill o gwmpas. Dwi'n ffodus iawn bod gennyn ni ty gwydr mawr (hen) a dwi'n treulio lawer o amser yn y ty gwydr. Hefyd pan mae o'n wlyb (dim o gwbl ar y funud) mae o'n bosib cario ymlaen hefo garddio!

Beicio i'r gwaith

2010-06-23T05:56:00.000-07:00

Nes I feicio i’r gwaith heddiw – nid ydi hyn yn beth anghyffredin, ond roedd yn her, achos dwi’n mynd i fynny i Nottingham bellach ymlaen heddiw a mae gennyn ni gyfarfod gwaith fory – wel, Dydd Agored i ddweud y gwir, ynglyn a prosiect gwaith – “Personal Inquiry”. Y her oedd dod a’r dillad angenrheidiol am fory ar y beic. Oherwydd dwi’n mynd i’r cyfarfod yfory (yn teithio yn hwyrach heddiw ac yn gorfod gadael y beic yma dros nos), 'swn i ddim wedi traferthu hefo’r beic heddiw, ond heddiw yw “Bike to Work” day. Dwi ddim yn siwr os ydi hwn yn digwydd yng Nghymru hefyd? Beth bynnag, gwnaeth lawer o bobl feicio a dyma lun o rai ohonnyn nhw yn "clocio i mewn" fel petai.

Perllan anghyfreithlon

2010-06-18T01:14:00.000-07:00

Dyma llun o ran o fy mherllan anghyfreithlon. Gellyg ar coeden ifanc. Mae o’n anghyfreithlon oherwydd ydi o ddim ar fy nhir i, ond ar tir y cyngor – tu allan i waliau fy ngardd – sy’n perthen i’r cyngor, dwi’n meddwl. Ond dwi ddim yn gweld pa ddrwg mae tyfu coed yn gwneud, yn wir, mae coed yn cyfranu i gwrtogi carbon deiocsid.

Mae yna saith coeden rwan – un cnau, tair coeden afal, un coeden gellygen, (yn y llun), a dwy goeden eirin. Dwi’n ei weld fel fath o “guerrilla gardening” neu “political gardening” fel mae nhw’n dweud yn Saesneg.

Tylluan fach

2010-06-10T03:00:00.000-07:00

Dwi wedi body yn gwylio tylluanod fach (? little owls) ar fy nhaith i'r gwaith. Dwi'n meddwo eu bod yn nythu yng nghoeden derw ger y llwybr. Roedd un yno ddoe a heddiw welais un yn hedfan i ffwrdd dros y lon bach.

Mae nhw'n ddoniol iawn, a medru screchan a gwneud swn anhygoel. Hefyd pan mae nhw'n cael eu aflonyddu (?? disturbed) mae nhw'n symud eu pennau i fynny ac i lawr yn gyflym.

Darllen Mr Blaidd

2010-06-09T03:12:00.000-07:00

Mae nifer o bobl wedi cymeradwyo Mr Blaidd gan Llwyd Owen. Dwi newydd ddechrau darllen y llyfr ac yn mwynhau o. Am ryw reswm mae'r llyfrau dwi wedi darllen yn ddiweddar wedi teuddu bod yn drist neu ddigalonig. Ond dwi'n edrych ymlaen i ddarllen hwn bob nos
ac i ddarllen fwy o lyfrau Llwyd Owen.

Cwcw

2010-06-08T09:40:00.000-07:00

Dwi wedi clywed y gog dwywaith eleni. Unwaith wythnos diwedd, pan glywais o yn yr ardd bore dydd Mawrth - wel doedd o ddim yn canu yn yr ardd ond tu allan rhywle - sy'n rhyfedd, achos r'wyn byw yn ydre - er ei fod yn dre fach a digon o lefydd gwyrdd o gwmpas. Wedyn es am dro gyda ffrindiau dydd Sadwrn a dyna swn y gog yn canu ger pentre bach Great Brickhill. Mae'r nifer yn gostwng yn gyflym. Cyhoeddwyd llyfr, llynedd "Say goodbye to the cuckoo" - y cliw yn y teitl fel mae nwh'n dweud yn Saesneg - onnd mae o'nn drist iawn dwi'n meddwl. A hyd at hyn, dyn ni ddim yn gwybod pam. Ond yn sicr dwi'n falch ei glywed.

Cymraeg ar y tren

2010-05-31T13:56:00.000-07:00

Es i Lundain i gyfarfod a ffrind dydd Gwener a roeddwn eisiau gwneud dipyn o
Gymraeg ar y tren. Es i chwilio am lyfr Cymraeg i ddarllen - rhywbeth
ysgafn - a darganfod llyfr yn y cyfres "pigion 2000" o ddarnau Islwyn
Ffowc Elis "lleoedd fel Lleifior". Mae'r cyfres yma mor dda os dych
chi eisiau lyfr bach, ysgafn I ddarllen ar tren neu bws. A mae nhw'n
rhad: £1.99! Delfrydol!

Bywyd natur

2010-05-10T14:07:00.001-07:00

Weithiau mae gweld rhywbeth cyffredin mewn lle anarferol mor dda, dwi’n meddwl a gweld rhywbeth prin. Dyna sut teimlais ddoe wrth weld cornchwiglen yn hedfan uwchben. Ydi’r adar hyn ddim yn brin iawn (er fod ei niferoedd yn gostwng) ond, yma yn Newport Pagnell, dyn ni ddim yn gweld nhw yn aml yn y caeau. (Mae nifer wrth y llynoedd ffug sy ganddon ni, yn enwedig yn y gaear).

Dipyn yn hwyrach, roeddwn i ddigon lwcus i weld a clywed las y ddorlan (dwi’n meddwl dyna be ydi’r gair Cymraeg - kingfisher mewn Saesneg) Fel dwedais ar fy mlog Saesneg am y bywyd gwyllt o gwmpas Newport Pagnell, dwi’n trio dysgu galwad las y ddorlan hefyd.

Ar ol yr etholiad... a darllen

2010-05-08T12:51:00.000-07:00

Wel, yn y fan hyn, yn de-dwyrain Lloegr, mae'r map yn las i gyd, ar wahan i Luton a Cambridge. Cymru ac yr Alban sydd wedi rhwystro'r Toriaid cael mwyafrif mawr - a dwi'n falch o hynny.

Dwi newydd gorffen darllen y ddau Dyfi Jyncshyn lyfr. Dwi ddim yn siwr faint dwi wedi mwynhau nhw. Mae syniad y ddau lyfr yn un dda iawn ond erbyn i fi cyrraedd haner ffordd trwy'r ail lyfr - Y dynes yn yr haul, roedd o'n teimlo fel gwaith galed.

Rwan dwi wedi dechrau ar Atyniad. R'oedd Y Llyfrgell yn ardderchog. Hyd at hyn, dwi ddim yn cael gymaint o hwyl hefo Atyniad, ond dwi ddim wedi darllen llawer o'r llyfr eto, felly gawn i weld.

Blogio

2010-05-05T12:27:00.000-07:00

Byr ag aml. Dyna be ddwedodd Vaughan Roderick ar Pethau neithiwr, pan oedd yn ymateb i gwestiwn am gyngor i flogwyr. Wel, mae’n debyg fy mod i’n methu’r ddau. Ond mae wahannol ddulliau o flogio gyda wahannol bwrpasau. Mi faswn i’n meddwl efallai ei fod o’n bwysig i rai flogwyr (fel Vaughan Roderick?) gwneud siwr eu bod yn postio yn aml er mwyn cael sylw y cyhoedd? Mae rhai eraill, fel Bethan Gwanas, dim yn postio’n aml bob amser– a hefyd weithiau yn creu blogiau hir – ond wastad yn ddiddorol (yn fy marn i).

Mae’r byd blogio Cymraeg yn weddol fach, o hyd. Awgrymodd Vaughan Roderick, ar y rhaglen, mai efallai bod lawer o bobl ddim yn gyffyrddus yn sgrifennu mewn Cymraeg. A roedd o’n son am y rheini sydd yn siarad Cymraeg fel iaith cyntaf.

Ond efallai bod rhywbeth yn y syniad o fyr ag aml. Dwi am trio bostio yn fwy aml – hyd yn oed os ydwi ond eisaiu son am y brwydr dwi’n cael, yn aml, yn trio cadw’r Cymraeg I fynny – a hyd yn oed gwella fy Ngymraeg, tra fy mod yn byw yng nghanol Lloegr…..

Y Rhufeiniaid

2010-03-30T12:10:00.000-07:00

Mae pawb yn gwybod rhywbeth am y Rufeiniaid, ond dydyn nhw? Ond wrth wylio'r rhaglen ar S4c dydd Sadwrn, darganfais bod fy wybodaeth braidd yn fregus - ac r'oedd on dda cael yr hanes o'r dechrau. Felly dwi'n gwybod llawer mwy am yr ymysodiad cyntaf a'r blynyddoedd cyntaf. Roeddwn ddim yn teimlo rhy dda dydd Sadwrn - ac ym meddwl fy mod yn mynd i lawr efo ffliw - yn enwedig gan fod fy nghydweithiwr yn y swyddfa wedi bod yn sal. Felly treuliais dydd Sadwrn ar y soffa - a mae rhaid dweud bod dydd Sadwrn ddim yn dydd drwg i fod yn sal - o safbwynt S4c. Roedd rhaglen hefyd ar hoff lefydd Flur Dafydd, a rwan dwi'n ysu darllen mwy o'i llyfrau hi. Dwi wedi cael sbel gwael hefo llyfrau. Darllenaid Lili dan yr eira - ac er fy mod wedi gorffen o, swn i ddim yn deud fy mod i wedi mwynhau o lawer - rhywbeth i wneud hefo'r pwnc, dwi'n meddwl. Wedyn dechreuais darllen Fy Mrawd a Minnau - ond methais ymdopi hefo fo o gwbl. Roeddwn i ddim yn siwr pwy oedd y wahanol cymeriaid - a hefyd yn ffeindio fo'n annodd i ddarllen. Ond ers hynny dwi wedi bod yn darllen Dyfi Jynchsyn - Y Dyn Flin, a cael llawer mwy o hwyl hefo fo.

Ysgol Galan Pontypwl

2010-03-02T10:07:00.000-08:00

Wel, falla bod yr ymarfer Gramadeg wedi helpu - dwi'n meddwyl fy mod i wedi gwella dipyn beth bynnag. Fel arfer roedd yn benwythnos da - a roedd yn braf cael y gyfle i siarad Gymraeg am fwy na awr. Ond er fy mod i wedi addo i fy hun na faswn yn prynu mwy o lyfrau, prynais tri - ac roeddwn yn falch iawn achos ces i siwrna ofnadwy yn dod yn ol. Roedd y tren yn fod i adael Pontypwl (sydd yn orsedd bach bach - ac yn y tywydd cawson ni ddyd Sul - oer iawn a gwyntog) deg funud i bedwar - ond naeth ddim dod tan charter wedi pedwar. Problem hefo'r arwyddion (? signals) ym Mhontypwl - a felly collais y cysylltiad (? connection) ac y.y.b - a chyrhaeddais adref deg o gloch - yn lle ugain munud wedi saith.

Felly dwi wedi darllen hanner o "Cymer Y Seren" gan Cefin Roberts, sydd yn dda iawn.

Gramadeg a phethau arall

2010-02-23T10:13:00.000-08:00

Fel dwi wedi sylwi o blaen, dwi erioed wedi dysgu Gramadeg Cymraeg (ar wahan i'r ysgolion dydd a dros benwythnos). Felly dwi'n gwneud llawer (ie llawer iawn) o cangymeriadau - dim yn defnyddio treigliadau pan sy angen nhw - ac yn ei ddefnyddio pan sy ddim angen nhw - a mae rhaid i fi feddwl yn galed am derfyniadau berfau. A be ydi'r pwynt? Be dwi eisio ydy medru siarad mewn ffordd digon rugl, heb gwneud cangymeiriadau mawr - dwi ddim eiso trio bod yn berffaith. Ond mae o'n anodd gwybod y ffordd gorau i wella fy ngramadeg. Wel, dwi'n gwybod bod rhaid cael ymarfer mewn siarad a sgwennu - ond siwr o fod, fy mod i'n gwneud cangymeriadau sydd ddim yn cael ei gywiro. Dwi yn defnyddio dau lyfr - dwi ddim yn cofio enw'r un oren, sy'n llawn o bethau ramadegol; a llyfr yn llawn o ymarferion ydi'r llall. Dwi'n gwneud dipyn o'r ymarferion ar y bws ac ar y tren a y.y.blaen - ond gwaith reit ddiflas ydi'r rhan mwyaf. Mae rhaid bod ffordd gwell! Os gan rywun syniadau da? Dwi hefyd yn gwrando i Cam Ymlaen a.y.y.b pan dwi'n beicio ond dwi ddim yn meddwl bod gwrando mor dda a siarad neu sgwennu. Beth bynnag, mi fydda i'n mynd i'r ysgol penwythnos ym Mhontypwl dydd Gwener. Ysgol Galan sydd wedi cael ei ailsefydlu. Dwi'n siwr y bydd rywfaint o waith ramadeg - ond gobeithio na fydd gormod. Ond beth bynnag, fel arfer, dwi'n edrych ymlaen at y penwythnos.

Darllen Y LLyfrgell - a pethau arall

2010-02-14T02:21:00.000-08:00

Dwi'n darllen ry gyflym. Er fod o'n peth da bod digon rugl yn fy narllen, dwi'n mynd trwy lyfrau ac yn rhedeg allan. Felly dwi wedi gwneud rhstri ohonnyn nhw i archebu o'r llyfrgell (achos fy mod yn byw yn Lloegr does dim llyfrau Cymraeg ar gael i fenthyg ar wahan i "Inter-library loan". (Be ydi hynny'n Gymraeg - Menthig Rhwng Llyfrgellau?)) A son am llyfrgellau, dwi newydd orffen Y LLyfrgell a dwi'n meddwl ei fod o'n wych. Cymysgiad o ddirgelwch, llenyddiaeth, ffuglen gwyddoniaeth (? Science fiction?) a jyst stori dda a clyfar. Fel arfer, dwi ddim yn hoff iwan o lyfrau lle mae'r awdur yn symud rhwng gwahanol storiau cyfrochrog - a roedd rhaid atal fy hyn rhag symud i'r bennod nesaf am Ana (neu pwy bynnag). Felly ar ol gorffen, mae Atyniad ar y rhestr hefyd - a hefyd llyfr Saesneg Fflur Dafydd - "Twenty Thousand Saints". Dyna be ydi bod yn ddwy ieithog a gwych - ennill gwobrau yn y ddwy iaith! Dyma'r rhestr ar y funud:

Hi a Fi - Eigra Lewis Roberts

Cymer y Seren - Cefin Roberts

Y Bachgen Mewn Pytamas - John Boyne

Dyfi Jynschiyn - y dyn blin

a Dyfi Jyncshiyn - y ddynes yn yr haul

Fy Mrawd a Minnau - Alun Jones

Atyniad - Fflur Dafydd - a

Corcyn Heddwch - Becca Brown

Mae nhw i gyd yn lyfrau ffuglen. Ond hefyd dwi'm mwynhau llyfrau ffeithiol hefyd a llyfrau eraill sy ddim yn ffuglen. Dyddiaduron, fel engraifft. Dwi wedi son am darllen Dyddiadur America (dim wedi gorffen hwn eto) -a dwi wedi darllen llyfrau Bethan Gwanas i gyd, dwi'n meddwl a dwi wedi mwynhau nhw i gyd, enwedig Ar Y Lein, ac Ar Y Lein eto - a.y.y.b. Ond yn ol Bethan ei hyn, dwi yn y lleiafrif - dydi llyfrau Cymraeg hunangofiant a llyfrau arall tebyg ddim yn werthu llawer. Os wir, mae hwn yn drueni. Dwi wedi cael gymaint o fwynhad allan o ddarllen llyfrau fel yma - a wedi dysgu dipyn hefyd! Y fath arall dwi'n darllen ydi llyfrau am byd natur - dwi'n dod yn ol i Blwyddyn Iolo (Iolo Williams): dyddiadur am bywynd gwyllt Cymru. Trwy hwn a llyfrau eraill dwi hefyd wedi dysgu'r gair Cymraeg am sawl anifail ac adar. Mae rhai enwau yn ddiddorol iawn - ac llawer gwell na'r enwau Saesneg - fel pioden y mor (oystercatcher) a mae enwau fel "morlo" a "dwrgi" yn deud rhywbeth am yr anifeiliad, tydyn?.

Ond dwi ddim yn gwybod os ydi'r darllen i gyd yn helpu hefo siarad a sgwennu yn Cymraeg - a'r prif reswm am y blog (fel i ddysgwyr eraill) ydi cael ymarfer sgwennu. Ond mae o lawer mwy annodd cael cyfle i siarad Cymraeg. Dwi'n dal i fynd i weld Gwilym sydd yn wreiddiol o Sir Fon a cael sgwrs hefo fo - a byddaf yn brwydro i cofio'r gair Cymraeg dwi eisau yn aml. Edruchais yn ol ar cofnod fy mlog blwyddyn yn ol - ac oeddwn yn dweud:

Fedrai ddim helpu synnu - dim ots faint ydw i'n ddarllen; gwylio S4C a gwrando ar radio Cymru - a felly, dwi'n honni fy mod i'n dysgu geiriau newydd - mae wastad gymaint o eiriau dwi ddim yn gwybod.

Dwi'n wir gobeithio bod fy ngeirfa wedi ehangu rhwyfaint. Dwi'n meddwyl ei bod o - ond y cwestiwn ydi - ydwi'n anghofio geriau mwy gyflym na dysgu nhw?

Llongddrylliad y "Royal Charter"

2010-01-29T10:35:00.000-08:00

Dwi newydd orffen darllen y llyfr "Ofnadwy Nos", hanes (wir) am llongddrylliad y "Royal Charter" yn 1859. Cyn dechrau, ron i ddim yn gwybod bod hwn yn lyfr hanesyddol. Erbyn hyn dwi wedi darllen llawer o lyfrau T Llew - sydd mor dda am greu hanes diddorol sy'n tynnu chi i fewn. (Roedd cyfweliad ar S4C gyda T Llew dipyn o amser yn ol - rhaglen diddorol iawn a werth gwylio os gewch i gyfle - ac oedd o'n amlwg bod T Llew yn ymwybodol iawn o'r pwysicrwydd o greu stori dda). Cyn ddarllen "Ofnadwy Nos" darllenaid sawl lyfr T Llew - llyfrau plant i gyd - ond i gyd yn ardderchog i ddysgwyr (neu ailddysgwyr) Cymraeg - ac i fi, beth bynnag, hefyd yn cynnwys geiriau newydd. Hefyd, er ei fod ddim yn Gog, dwi'n medru dilyn y rhan mwya o'r iaith mae o'n defnyddio 0 dim gormod o dafodiaeth. Ond yn ol i "Ofnadwy Nos". Does gen i ddim diddordeb mawr mewn llongddrylliadau (mae o'n dipyn o lond ceg) a wyddwn i ddim am hanes y llongddrwylliad yma. Ond mae T Llew yn defnyddio ei ddawn i gyd a mae'r hanes mor dddiddorol - a wirioneddol - a trist, wrth sgwrs.

Collwyd tua 450 o fywydau yn y storm, er bu achub ryw 40, hefyd. Roedd lawer o bobol cyfoethus ynysg y teithiwr ar y llong, wedi gwneud ei pres yn Awstralia. Collwyd llawer o'r cyfoeth yma i'r mor ac ar ol y llongdrylliad datblygodd riw fath o frwydr rhwng y rheini a oedd eisiau'r trafferthion fynd i chwilio am cyrff y meirw, a rheini (yn cynnwys rhai o'r awdordudau) a oedd yn rhod mwy bwyslais at y deifio i trio cael gafael ar yr aur.

Llwyddodd Parch y Plwy lle ddigwyddodd y llongddrylliad i ddod a'r cyrff ( y rhai a darganfwyd) i'r eglwys "nes deuai annwyliaid a pherthnasau i'w hawlio". Yna r'oedd yr waith erchyll adnabod pwy oedd wedi marw, a'r mor wedi difrodi'r cyrff gymaint. Ond ydi fy Ngymraeg i ddim digon da i roi flas y llyfr i chi. Felly darllenwch - mae o mor dda.

Un peth olaf. Sut mae'r gramadeg yn gweithio gyda'r teitl hwn - "Ofnadwy nos"? Pam ydyw o ddim yn anghywir? Mater o bwyslaid efallai? (Ond ydi o ddim yn swnio'n iawn i fi!)

Yr eirlys cyntaf

2010-01-29T05:11:00.000-08:00

Arwydd bod gwanwyn ar y ffordd? Mae’n annodd gweld, eto, bod y dyddiau yn ymestyn – ond dwi’n siwr eu bod, yn araf bach. Dwi’n meddwl na ym mis Chwefror gawn ni weld y wahaniaeth. Ond dwi wedi bod yn chwilio, o dro i dro, yn yr ardd, i weld be sy’n tyfu – a ddoe, dyna lle oedd o, wedio cuddio, braidd. A na, di’r llun ddim yn un dda – ond dyna’r eirlysiau cyntaf yn fy ardd i. Ac yn sgil gweld nhw - dwi am blannu hadau letys - sy'n tyfu reit dda hyd yn oed pan mae hi'm oer - ond fallai dylia i esbonio na yn y ty gwydr byddai'n plannu nhw! (Mae na wahanol eiriau Cymraeg am "snowdrops" ond eirlysiau ydyn nhw o gwmpas Caernarfon, beth bynnag).

Penwythnos

2010-01-24T12:28:00.000-08:00

Dwi wedi cael penwythnos hyfryd: roedd rhaid gwneud dipyn fach o waith, a hefyd dipyn o siopa - ond heddiw dyn ni wedi bod yn cael cinio hefo ffrindiau da - ac yn sgwrsio dros bwyd ardderchog ac wedyn rownd tan anferthol. Roedd o'n teimlo'n glwyd a chyffyrddus. Ddoe cefais wybod bod yr ysgol Galan am fod ar diwedd mis Chwefror. Dwi'n meddwl bod hwn yr un Sadwrn a'r cwrs yn Llundain - felly mae angen penderfynnu pa un i ddewis - bydd mynd i Lundain am ddiwrnod yn llawer rhatach na mynd i Pontypwl - ond hefyd mae siarad am dau ddiwrnod yn llawer gwell nac am un! A dwi'n gwybod bod angen mwy o ymarfer siarad. Byddaf yn mynd i weld Gwilym bron bob wythnos ac yn cael sgwrs Cymraeg - ond aml iawn dwi'n ffeindio fy mod yn methu meddwl o'r gair Cymraeg dwi eisiau defnyddio - er fy mod yn gwybod y gair.

Oeddwn i yn aros yn Nottingham dros nos Fercher a dim yn ol tan hwyr nos Iau - felly collais yr ail raglen o Gwanas i Gbara - a hefyd Rownd a Rownd (dwi'n gwylio Rownd a Rownd yn gyson bob wythnos). Ac am fod y gliniadur dim yn gweithio yn iawn - a'r cyfrifiadur yma heb sain - doedd o ddim yn bosib ail wylio ar Clic, fel dwi'n gwneud fel arfer. Felly mae rhaid penderfynnu os dwi am aros i fynnu i weld Gbara heno - fel arfer dwi'mn mynd i'r gwel;y yn gynnar ar nos Sul hefo gwaith ar y dydd Llun.

Gwanas i Gbara

2010-01-19T12:15:00.000-08:00

Welsoch chi Gwanas i Gbara ar S4C? Hanes Bethan Gwanas yn mynd yn ol i Gbara - pentre fach fach yn Nigeria, lle bu hi'n gweithio fel athrawes am ddyflwydd yn 1984 yn dysgu Saesneg mewn ysgol y pentre. Darllenais y llyfr (Dyddiadur Gbara) dipyn o amser yn ol lle mae hi yn disgrifio bywyd bob dydd mewn lle anhysbell heb trydan neu ddwr - lle roedd teithio i'r dre nesaf (hyd yn oed y pentref nesaf) yn antur. Yn y rhaglen cyntaf mae Bethan yn cyfarfod a rhai o'r pobol a oeddent yn ei dosbarth hi a gweld be mae nhw'n gwneud rwan (dipyn fel "lle mae pawb", mewn ffordd)... Mae rhai o'r cyn-ddisgyblion wedi cael swyddi "mawr" a mae nhw i gyd yn cofio Bethan ac yn siarad am eid ddylanwad hi arnyn nhw ac ar yr ysgol. Er engraiff, hi oedd yn gyfrifol am cael llyfrgell yn yr ysgol. Tybed fyddai "VSO" yn gyrru ddwy ferch i rhywle mor anhysbell heddiw? Rhaglen diddorol - ac emosiynol. Mae'r ail raglen ar nos Iau - a dwi eisio ail-ddarllen y llyfr rwan!