Ailddysgu

Monday, 6 March 2017

Gŵyl Arall

Mae’r Gŵyl Arall yng Nghaernarfon mor bwysig yn fy mywyd Cymraeg a Chymreig.  Cyfle i wneud pethau diddorl a dysgu pethau gwahanol i gyd drwy gyfrol y Gymraeg.  [Peth prin yn fy mywyd yn MK!]

Eleni, roedd gormod yn digwydd i fi eu gofnodi i gyd yma.  Felly, ynglyn a’r post yma, beth bynnag, dwi'n son am daith gerdded hanesyddol gyda Rhys Mwyn, arecheolegydd lleol.  Dwi wedi bod ar sawl daith gyda Rhys, a ddoe cael cipolwg ar archeleg diwydiannol Caernarfon oedd dan sylw.  Felly, be ddysgais?

  1. Bod pobl Caernarfon yn barod i fynd am daith cerdded mewn tywydd eitha gwlyb!
  2. Bod y cei llechi - lle fues i’n chwarae pan yn blentyn - ddim yn bodoli cyn y ddeunawfed ganrif
  3. Bod llawer o’r adeiladau sydd ar hyd y cei wedi cael eu ddefnyddio gan cwmni peirianneg De Winters, a sefydlodd ffowndri yn y lleoliad yn creu beth bynnag oedd angen ar gyfer y ddiwydiant llechi.  [Yn ôl wikipedia, Owen Thomas a oedd wedi adeiladu’r ffowndri].
  4. De Winters oedd yn gyfrifol am adeiladu rheilffordd Nantlle I gario’r llechi mewn wagenni o’r chwareli yn Nyffryn Nantlle I Gaernarfon.  Roedd y wagenni yn cael eu tynnu gan geffylau.  Agorodd Rheilffordd Nantlle yn 1828.


Heddiw, mae’n bosib o hyd gweld olion y cledrau o’r reilffordd – fel yn y lluniau nesaf.  



[Mae'r ail llun yn dangos lle maent yn gweithio ar yr  'ynys':  llawer o gynlluniau ar gyfer y cei llechi. ].  Ond fel llawer o bethau diddorol, yn aml dan  ni ddim yn sylwi beth sydd o’n gwmpas ni.

Wednesday, 1 March 2017

Gwanwyn, dydd Gwyl Dewi a hel atgofion...


Dwi wastad yn meddwl bod Gwanwyn ar y ffordd erbyn dydd Gwyl Dewi.  Ac am unwaith roedd heddiw yn sych, a roeddwn i'n hel atgofion am dydd Gwyl Dewi pan r'on yn blentyn yng Nghaernarfon.  Dwi'n cofio cerdded i'r ysgol gan gwybod ein bod ni'n gorffen ysgol hanner dydd - a cael dod adref, a'r pleser o gerdded gan rhagweld y prynhawn rhydd i ddod.  Ac wrth sôn am y gorffenol, mi ddois ar draws hen luniau wrth twtio.  Dyma un o'r siop teuluol ar y maes yng Nghaernarfon.  


Dwi ddim yn siwr pryd cafodd y llun ym ei dynnu, ond fel gwelwch roedd digon o hysbysebu ar yr adeilad!  W.J.Owen oedd enw'r siop - "Corn & Seed Merchants" oedd hi.  Mae'n anodd gweld yr enw yn y llun, ond mae enw Harpers [drws nesaf dwi'n meddwl?] yn  amlwg yn y llun nesaf - lle 'r ydwi ym mreichiau Anti Glad, bron ty allan i'r siop. 


Erbyn y chwechdegau fy nhad, fy modryb, Anti Glad, a weithiau 'Wili Vaughan', cefnder fy nhad, odd yn rhedeg y siop. A dyma llun fy nhad yn gweithio ty fewn i'r siop:


Dydy o ddim yn llun da iawn. Mae dydd Gwyl Ddewi yn arbennig o hyd a mi fyddaf yn mynd yn ôl i Gaernarfon am y benwythnos i gymryd rhan yn y Gŵyl ddewi Arall sydd ymlaen.  Edrych ymlaen.

Saturday, 4 February 2017

Tylluan fach


Mae hi wedi bod yn wythnos brysur a blinedig.  Cafodd fy ngŵr haint, a mae o wedi bod yn y gwely trwy’r ran fwyaf o’r wythnos; felly ’roedd cerdded gyda’r ci, coginio, edrych ar ei ôl a.y.y.b i fynny i fi.  Na, s’wn i byth yn gwneud nyrs dda.  Ond mi wnes i drio fy ngorau.  Heddiw, mae J wedi dod i lawr grisiau, ac yn teimlo llawer gwell - ond yn ddal yn wan a  simsan.  Diolch byth i antibiotics  cyn belled bod ni ddim yn cael eu or-ddefnyddio, mae nhw’n wych.

Felly erbyn heddiw d’on i ddim isio mynd allan ’pnawn ’ma i ddweud y gwir.  Wedi newid y gwely, gwneud llwyth o olchi, siopa, mynd i Pilates, darparu cinio a cherdded ar y comin bore ’ma - ond ’roedd rhaid mynd a Teo allan.  A dwi mor falch fy mod i wedi mynd.  Gwelais Jo Angell ar y comin, merch lleol sy’n cymryd lluniau gwych.  Dangosodd i fi lle ’roedd y dylluan fach.  Un anffodus dydy’r llun ddim mor dda - ’roedd yr aderyn braidd yn bell i fy nghamera fach.  Ond mwynhais ei weld o.  Yn y llun gyntaf yma mae o’n cuddio yn y goeden, ac yn anodd i'w gweld, ond yn haws i’w gweld yn yr ail.



Monday, 30 January 2017

Cynlluniau


O’r diwedd mae’r dyddiau yn ymestyn dipyn bach, a mae’r tymor garddio yn nesau.  R’on i a fy ngŵr yn Ludlow dros y benwythnos yn ymweld a ffrindiau - dyma’r olygfa o lle roedden yn aros.  


Gwych.  Ond roedd y tywydd yn ddigon wlyb, yn enwedig ar y dydd Sul, pan roedden yn teithio’n ôl.  Felly cawsom hoe bach yn y ganolfan garddio yn Buckingham.  Fel bron bob ganolfan arddio arall, mae’r ganolfan yma wedi dechrau gwerthu bob fath o bethau gyda dim gysylltiad a garddio o gwbl.  Serch hynny, maent yn tyfu eu planhigion ein hunan, ac yn gwerthu tatws ar gyfer plannu yn rhydd.  Felly es ati i brynu ychydig o datws i blannu eleni, yn cynnwys tatws Ratte.  



Dwi’n cytuno gyda’r dyn sydd wedi sgwennu’r blog yma: mae ’na blas ardderchog arnynt.

Ond syn dechrau eto gyda'r ardd - a mae hi braidd yn gynnar ar hyn o bryd, dwi am trio dacluso rhan o'r ty, ac yn holl bwysig, cael gwared o bethau dan ni ddim wir angen mwyaf.  Dwi'n ofni bod orchwyl hir o fy mlaen i.............. 

Friday, 27 January 2017

Diwrnod hyfryd yng Nghaerdydd, dydd Mawrth.  Roedd lawnsiad o un o’n cyrsiau ni: ’Darganfod Cymru a'r Gymraegyn y senedd.  Cyn hynny, r’oedd dipyn o amser i grwydro o gwmpas rhan o’r ddinas gyda fy ffrind Gareth, a chafodd ei fagu yn yr ardal.  Felly, dechrau yn yr hen lyfrgell - ond yn anffodus dydy’r caffi ddim ar ägor rean  felly crwydro trwy’r dinas a’r farchnad; ac ymysg lower o bethau - ymweliad fur i’r amgueddfa genedleuthol ac i’r Parc a’r Deml Heddwch - ac i’r Ganolfan y Mileniwm i orffen.







Dwi ddim wedi treulio llawer o amser yng Nghaerdydd o’r blaen ac yn sicr mi fyddwn yn hapus mynd yn ol gyda llawer fwy o amser i fwynhau’r dinas.

Sunday, 15 January 2017

Yn y warchodfa

Diwrnod digon diflas eto heddiw, o ran y tywydd, ond amser digon diddorol yn ein gwarchodfa natur lleol: ond ryw ddwy filltir o'r tŷ.  Mae'r gwarchodfa yn cynnal 'Sul Agored' bob fis, lle mae bob guddfan ar agor i ymwelwyr, a hefyd yr adeilad.  Yn fana, mae llyfrau ail-law ar werth, te a choffi a cacennau cartref, i gyd i godi bres tuag at y warchodfa.

Heddiw, roedd Andy yn tywys taith cerdded byr o gwmpas y warchodfa.  Fo ydy'r 'county recorder' (dwn i'm be ydy hynny yn Gymraeg!) a felly mae o'n cyfri ac yn cofnodi'r adar, yn enwedig y hwyiaid.  Syniad da i fynd a bobl gyda diddordeb yn yr adar gyda fo.  Gwelsom ni ddim llawer heddiw, ond roedd yn dda gweld dringwr bach, a hefyd llwynog, yn sefyll yn gwylio ni - ond dim digon o amser i godi'r camera cyn iddo fo fynd. Dyna alun o un o'r cuddfannau:


Wedyn yn ol i fewn am banad a gweld be arall oedd o gwmpas.  Mae na lofft i adeilad y warchodfa lle mae'n bosib cael golygfa gwych, a telesgopau ar gael hefyd.  



A wedyn i'r tafarn gerllaw am ginio gyda fy ngwr a mab, ac i gynhesu wrth yml y tan.


Wrth mynd a fy mab gartref, es i faes parcio IKEA.  Na, dim i siopa yn Ikea, ond oherwydd bod sawl gynffon sidan wedi ei gweld yna ( a roedd hi ar y ffordd), ond na, methais gweld un, a buan r'on i wedi laru gyda maes parcio orlawn a bwrlwm y lle, felly yn ol adre.

Saturday, 31 December 2016

Celf Milton Keynes

Dan ni wedi cael tywydd ardderchog yn ddiweddar, tan ddoe, a oedd yn niwlog a dim llawer i’w gweld.  Ond cyn hynny, mae’r haul wedi bod yn gwenu; y barrug wedi bod yn sgleinio, a’r golau mor dda.  Es am dro, dydd Mawrth, ar hyd drywydd celf, sydd i’w ddarganfod ar hyd y gamlas; trywydd a chafodd ei ysbrydoli gan ysgol Japaneiadd Gyosei a oedd yn Milton Keynes tan 2002.
Dyma wybodaeth am y trywydd:
Doedd dim ddigon o amser i weld popeth ar y trywydd, ond dyma tri ohonnyn nhw.  Cerflun dur o geffyl ydy’r gyntaf.  Mae dipyn o wybodaeth ar y we am y cerflun.

Mae o’n edrych yn wych yn sefyll wrth y gamlas, ond 'falle ddim yn glir iawn yn y llun yma.



Un arall ydy brithwaith o dylluan wen, un o fy hoff adar, ac aderyn sydd i'w weld yn lleol.  Dydy'r niferoedd ddim yn uchel ofnadwy, ond, ers rhoi blychau nythu


yn agos i'r afon, rhai flynyddoedd yn ol, mae'r niferoedd wedi codi.  Dyma'r frithwaith a chafodd ei greu gan Melanie Watts.


A'r trydydd yay'r fainc yma gan Jeremy Turner, gyda saw greadur sydd i'w ddarganfod yn y gambles neu o gwmpas.


.A dyma rhai o luniau o'r comin cyn i'r tywydd torri: