Ailddysgu

Monday, 25 May 2015

Gwyfynod Gwych

Mi es i’r gwarchodfa bore  ddoe, a mi wnes i gyfarfod gyda un o’r naturiaethwyr sydd yn arbennigwr mewn gwyfynod – felly es efo fo pan oedd yn edrych i weld be oedd wedi dod i’r trapiau gwyfynod dros nos.  Mi wnes i synnu i weld pa mor hardd roedd rhai ohonyn nhw – fel  y cathfwyn yma:


Dim lliwiau arbennig, ond patrymau diddorol a prydferth.  Dyma un arall hardd – y brychan gwyrdd:


a dyma un arall diddorol – dwi’n meddwl mai gwalchwyfyn y poplys ydy hwn – poplar hawkmoth:


Ac i orffen, un a oedd yn edrych yn union fel darn o bren bach – a dwi wedi anghofio ei enw!


A wedyn yn ol i’r ardd, cyn i’r glaw dechrau……..

Mae mis Mai wedi bod yn hyfryd yn yr ardd; yr unig broblem ydy’r tymheroedd.  Mae o wedi bod yn oer yn ddiweddar.  Serch hynny, mae’r blodau yn edrych yn dda, o hyd, ac y llysiau yn dod ymlaen hefyd rŵan.  Dyma rhai luniau ddiweddar.





Mae’n amser i gael bopeth sydd am tyfu eleni i fewn,  a dwi’n meddwl fy mod i wedi llwyddo gyda’r rhan fwyaf, er bod planhigion fel courgettes  yn dechrau eu bywydau yn y ty gwydr, fel bod nhw’n cael eu gwarchod rhag y malwod, ac yr un peth gyda’r squashes.  A fel gwelir isod, o'r diwedd dwi wedi rhoi'r tomatos yn ei lle yn y tŷ gwydr: dwi wedi bod yn defnyddio y quadgrow, sydd i'w weld yn y llun isod a sydd wedi bod yn ardderchog



Dwi’n edrych ymlaen at y ffa llydan, sydd bron yn barod, a’r rhain bydd y llysiau gyntaf i ni cael bwyta eleni, ar wahan i’r planhigion salad.

Tuesday, 19 May 2015

Y gog: o’r diwedd!


Treuliais rhan o fore Sul yn y gwarchodfa lleol.  A dyna lle glywais y gog, o’r diwedd.  Felly am y tro,  mae o leiau un gog o gwmpas yr ardal, a ro’n i, beth bynnag, yn falch iawn i’w glywed o.

Hefyd gwelsom titw’r wern, a dyma llun o’r cuddfan.  


Mae’r rhain yn debyg iawn I ditw’r helyg – a dwi ddim yn medru dweud y gwahaniaeth, ond mae’r arbennigwyr yn y gwarchodfa yn dweud wrthaf bod na ddim ditw’r helyg wedi eu gweld am dipyn, felly dwi bron yn siwr mae titw’r wern ydy o, ond falle mi wnai roi y llun i fewn i iSpot I weld.  A mae'r aderyn yn llawer fwy lliwgar a hardd na mae o'n edrych yn y llun.

Ag o cuddfan arall, sydd yn edrych ar draws un o’r llynnoedd, dyma lluniau o greyr las (efallai rhai ifanc?) ag o gwyach fawr gopog – sydd yn ymddwyn yn ymosodol, yn isel iawn yn y dwr. 



 R’oedd telor y cyrs i’w weld fama hefyd (ond wnes i ddim lwyddo i gael llun).  Mae’r gog yn defnyddio nyth y delor yma yn aml.  Tybed os dyma lle bydd wyau y gog y clywais i yn cael eu  ddodwy?.  Ac i orffen dyma llun hyfryd o’r delor yma gan Dawn – dwi’n dilyn ei flog hi a mae hi’n tynnu lluniau ardderchog

Friday, 15 May 2015

Adar lleol a gwarchodfa lleol

Fel dwi wedi sôn o’r blaen, mae fy ngŵr a fi yn aelodau o’r gwarchodfa natur lleol: gwarchodfa wedi cael ei wneud o weddillion y pyllau graean (gravel pits? Oes geiriau gwell?).  Dyma rhai o luniau o’r gwarchodfa: llunoedd a choetiroedd gwlyb ydy’r rhan fwyaf. 




Mae’r gwarchodfa newydd cael ei brynu gan Milton Keynes Parks Trust.  Nos Ferched, roedd y cyfarfod flynyddol, a diddorol iawn roedd clywed am gynlluniau’r Par car ar gyfer y gwarchodfa.  Mae’r gwarchodfa wedi bod o dan adain cyngor MK nes i’r Parc cymryd drosodd – a doedd y cyngor ddim wedi gwneud llawer o reolaeth ar y lle dros y flynyddoedd, oherwydd diffyg arian, ond rŵan bydd pethau yn newid.

A fel roedden yn eistedd yn y cyfarfod yn y brif ystafell – roedd tylluan wen i’w weld, trwy’r ffenestr, yn hela.  Y gyntaf i fi ei weld eleni.  Aderyn hardd iawn, sydd ddim yn gwneud yn dda iawn y dyddiau yma.  Ond, yn y gwarchodfa, cafodd flwyddyn dda iawn llynedd.
Yn fama, dwi’n clywed y gôg fel arfer, ond eleni, dwi ddim wedi ei clywed.  Mae’n debyg roedd un yn canu ym mis Ebrill – ond ers hynny dim.  Felly dwi’n genfigenus pan dwi’n clywed am pawb yn clywed y gog yng Nghymru ar Galwad Cynnar – dim yn fama.  A dydy Gwanwyn ddim r’un fath heb glywed y gôg.

Tuesday, 12 May 2015

Yn yr ardd

Dwi wedi bod yn gweithio'n galed yn yr ardd yn ddiweddar - ond serch hynny, mae gymaint o waith ar  ôl i'w gwneud.  Heno, roedd yr arolygion tywydd yn bygwth barrug - felly, rhag ofn, dwi wedi trio gorchuddio un rhes o'r tatws - y tatws newydd, gyda fflîs.  Does dim digon i orchuddio nhw i gyd! 


Mae’r borderi blodau yn edrych yn dda ar y funud, ond y llysiau sydd yn cael y rhan fwyaf o’r sylw: mae planhigion bach spigoglys a betys wedi cael eu trawsplannu; mae ffa wedi mynd i mewn a hadau moron a pannas a popeth wedi cael ei dyfrio: mae’r gwynt yn sychu’r ardd yn gyflym iawn.  Dyma ychydig o luniau o'r blodau:




Mae 'na aelod newydd yn y perllan gerila: morwydden ifanc. 
 Anrheg oedd hon (penblwydd arbennig llynedd).  Ond dwi ddim yn meddwl bod fy ffrind wedi sylwi pa fawr ydy’r coeden yma yn tyfu - ond mi ddylai fod yn bosib cadw hi mewn dipyn o drefn gan ei bod wedi ei phlannu wrth y wal.  Beth bynnag, bydd dipyn o amser cyn i ffrwythau dod!

A ddoe, arbrawf newydd.  Daeth ffrind drosodd i arddio gyda fi - a wythnos nesa, dwi am fynd i wneud yr un peth yn ei gardd hi.  Y syniad ydy gwneud y garddio yn rywbeth mwy gymdasol - a cael llygaid newydd i weld be ydy be.  Clirio gwely’r perlysiau oedd y gorchwyl ddoe: roedd y mintus wedi dianc a cymryd drosodd, a roedd y gwely hefyd yn llawn o glas y gors (? forget me not). Mae hadau y phlanhigion yma yn gwasgaru a mae nhw ym mhob man - ond mae nhw’n hardd ac yn hawdd i dynnu allan.  Dyma'r gwely ar ol i ni orffen - digon o le i gael ychydig o berlysiau newydd.


Tuesday, 28 April 2015

Yn yr ardd

Dwi wedi llwyddo i wneud dipyn yn yr ardd yn ddiweddar, ond doeddwn i ddim yn disgwyl gorfod dyfrio ym mis Ebrill! Mae o wedi bod yn fis sych ofnadwy yn yr ardal yma,  a dwi wedi gorfod rhoi dŵr i’r mefys a oedd wedi cael ei twtio a chwyno; y sialóts, y nionod, a’r coeden newydd (morwydden - mulberry). Mae coed newydd yn fregus yn y flynyddoedd gyntaf.  Hyd yn oed ar ôl ychydig o flynyddoedd mae’n bosib colli coed mewn tymor sych.  Dwi’n hoff iawn o’r bedwen ond bu farw’r un yn yr ardd ar ol cyfnod sych, a felly dwi’n ofalus iawn gyda’r fedwen newydd, sydd bellach yn dair oed.

Mae blodau y coed ffrwythau wedi bod yn arbenning eleni - a gobeithio bydd y ffrwythau’n dda hefyd.  Dyma rhai luniau o’r blodau - rhai yn dechrau a rhai yn gorffen……


Dyma'r afal Bramley yn decrau blodeuo


A dyma flodau sydd yn gorffen - ar yr eirin dwi'n meddwl


A dyma gellyg bach bach yn dechrau ffurddio


Felly edrych ymlaen i'r ffrwythau

Monday, 20 April 2015

Y Gardd a’r Gegin: riwbob a sbigoglys

Yn aml, os dwi’n coginio, mae be sydd ar y plât yn cael ei yrru gan be sydd yn yr ardd – yn enwedig os oes digonedd o rywbeth, neu’r cnwd gyntaf….
Yr amser yma o’r flwyddyn, does na ddim gymaint yn ein gardd nac yn y tŷ gwydr.  Ar ol blwyddyn ddrwg i’r cenin llynedd, be sydd ar gael ar y funud ydy:
dail ar gyfed salad – o’r tŷ gwydr;
sbigoglys (yn dod I’r diwedd) spinach beet ydy o i fod yn gywir
a riwbob

Mi ges i fy ysbrydoli gan flog Paul - Ar Asgwrn y Graig (wastad yn werth ddarllen) – a’r rhaglen “Cegin Bryn” y cymerodd rhan ynddo fo.  Doeddwn I ddim wedi sylwyddoli ei fod o’n bosib gwneud gymaint gyda riwbob!  Mae’n hawdd I dyfu.  Dwi ond yn rhoi dipyn o gompost neu tail arno fo o bryd I’w gilydd a dim yn ei torri ar ol canol yr haf a mae o fel y boi.  Efalla wnai drio’r jîn bellach ymlaen – mi roedd o’i weld yn hawdd!  Ond ar y funud dwi’n ol i ryseit hawdd a blasus o hen lyfr Rose Elliott (Vegetarian Meals in Minutes).  Dim llawer o gynhwysion ond yn hyfryd gyda hufen neu iogwrt:



A mae’r sbigoglys yn dod I ben, a felly dwi wedi bod yn casglu’r dail ac y trio meddwl be i’w gwneud efo nhw.  Neithiwr mi es yn ol i’r hen lyfr Cranks a gwneud tatws wedi pobi gyda caws, hufen a sbigoglys – mae o’n cymryd dipyn fwy o amser na fel arfer pan dach chi’n pobi tatws, achos mae rhaid tynnu’r taten allan o’r croen  a cymysgu o gyda’r caws, sbigoglys a hufen, cyn rhoi yn ol i’r popty. 



A gan for betys ar gael ar y farchnad a coriander yn y tŷ gwydr mi wnes salad betys gyda salsa coriander a tomato hefyd.

Sunday, 12 April 2015

Arfordir Sir Benfro - rhan 1

Penwythnos yn  yr ardd ar ol dod adre o arfordir Sir Benfro.   A mor lwcus gyda'r tywydd!  Dyma’r trydydd tro i’r grŵp cerdded ar lwybr yr arfordir.  Tro yma, yn cychwyn yn ymyl Solfa, lle wnaethon ni orffen tro diwethaf.  Doeddwn i ddim yn medru cerdded bob dydd o le i le fel arfer, ond beth bynnag, ges i hwyl, ac erbyn dydd Iau, dydd pedwar, llwyddais i gerdded 7 milltir, mewn tameidiau bach. Ond gan na fod i'n medru cerdded gymaint, treuliais amser yn crwydro o gwmpas gyda'r camera a'r spindrych.


Felly dyma ychydig o luniau o adar yr arfordir a gerllaw.  Yn Nhŷ Ddewi, y brain biai hi: ydfrain yn nythu yn agos i lle roedden yn aros (ond dim rhy agos…); sawl jac-y-dô o gwmpas y dre, ac yn nythu yn Llys yr Esgob Tyddewi.  Ar yr arfordir ei hun, cigfrain, a’r brain goesgoch ar ynys Ddewi.  Hyfryd, hefyd, oedd gweld adar bach and ydym yn gweld  yn fama, fel y llinos, a’r ’crec penddu’r eithin' (yn ol Geiriadur Prifysgol Bangor - ond mi wn bod na o leia un enw arall sy’n well, ond fedra i ddim cofio honno ar y funud).  Felly dyma ychydig o luniau:

 y llinos...


Clegar yr eithin, dwi'n meddwl, rŵan ydy'r enw arall…?

Y cigfran
a roedd y rhain ym mhobman!