Ailddysgu

Sunday, 26 July 2015

Mynydd Paris

Mynydd Parys, yn yml Amlwch

Mynydd Parys ydy’r lle gyntaf o’r cant o’r llefydd y dylem ymweld â nhw yn ol  yr hanesydd John Davies yn y llyfr “Cymru: y 100 Lle i’w gweld cyn marw“.  Mi ges i gyfle i ymweld a Mynydd Parys bore Iau diwethaf pan roedden yn aros ond dwy filltir i ffwrdd.  Do’n i ddim yn siŵr os fyddwn yn cytuno gyda John Davies am harddwch y lle.  Ond mae o’n lle lliwgar, bron yn arallfudol, werth ei gweld gyda gymaint o luwiau wahanol - o’r cloddu ac o’r blodau sydd rŵan yn tyfu’n ol.  Mae’r hen felyn gwynt yn sefyll wrth frig y ’mynydd’ - a rhesi o felynau modern o gwmpas:





A mae rhai rhannau bron fel gerddi creigiau gwyllt.





Sunday, 12 July 2015

Compost a ffrwythau meddal

Os dach chi’n arddwr neu arddwraig organig, mae gnweud compost yn bwysic.   A mae o fel gwyrth, i weld rhywbeth fel hyn : 



 yn troi i rywbeth sydd yn edrych fel yma:


A mae troi’r bin unwaith mae hi’n llawn yn helpu’r proses.   Felly, erbyn dechrau’r wythnos yma, roedd rhaid troi’r bin; rhoi’r compost o’r bin a oedd wedi cael ei llenwi i’r bin gwag - gwaith reit drwm ac anodd.  Ond mae rhaid dweud, dwi’n dipyn o anorac gyda’r compost, yn trio cael y cymysgedd yn iawn.    Ac ar ol y gwaith, dyma’r compost a oedd wedi cael ei troi.  Un yn llawn compost wedi ei gwneud, ( ar y dde) a’r llal yn barod i ddechrau eto.



Bocsys pren ydy’r bins yma, a mae nhw wedi bod yma am 25 flynedd – felly wedi gwneud yn dda iawn (er bod dipyn o bydru yn dechrau rwan); ac i lawr y pen arall o’r ardd mae pedwar bin plastig.  


Mae’r chwech bin yn llenwi digon buan - dwedais fy mod yn anorac compost….  Er fy mod f’ysgwyddau yn teimlo’r gwaith, roedd yn dda gweld sut roedd y compost wedi datblygu, a cael rhoi rhai o’r compost yn y gwely lle bu’r nionod – sydd wedi cael eu codi yn barod i sychu, yn barod i’r cenin.

Ar wahan i ddechrau drawsblannu’r cenin, (mwy i ddod mewn post arall, falle) dwi wedi bod yn casglu mafon – sydd wedi gwella dipyn erbyn hyn (ond yn casau’r tywydd poeth sych). 

Mae’r rhan fwyaf yn mynd i’r rhewgell: meant yn rhewi yn dda – a mor fendigedig cael nhwyng nghanol y gaeaf, pan bydd yr haf wedi cael ei anghofio.  Mae rywfaint o blueberries hefyd – dim gymaint: rhaid i’r rhain tyfu mewn potiau, oherwydd dydy’r pridd ddim yn iawn iddyn nhw. A hefyd cwrens du gyda cwrens coch yn dilyn.

Mae’r gwsberen wedi bod yn dda eleni.  Triais ryseit (newydd i fi) gan Delia am “cobbler” i ginio ddoe a roedd hi’n dda iawn. 



Dwi byth yn siwr be i wneud gyda nhw ar ol y crymbl a’r ‘fool’.  Syniadau?  Am rwan mae rhai yn y rhewgell a rhai yn yr ardd o hyd.


O’r diwedd mae’r courgettes yn dod ymlaen.  Felly amser i gael y cawl gyntaf yn defnyddio courgettes, sbigoglys a tatws – rysait o Cranks.  


Be sydd yn well na medru bwyta o’r ardd? 

Monday, 6 July 2015

Hampton Court ac ein gardd ni

Aethom gyda ffrindiau o’r grŵp llyfrau MK, i’r sioe blodau yn Hampton Court dydd Gwener diwethaf.  Diolch byth roedd y tywydd ddim mor boeth ag ar y ddydd Mercher gynt.  Hefyd, yn anhebyg i Chelsea, gan fod y lleoliad mor fawr, roedd yn bosib gweld y gerddi - i rai rannau beth bynnag, er bod y lle yn llaw bobl.  

Felly mwynhais gerddi fel y rhai islaw:




Ac wrth cerdded yn ol, aethom heibio’r gardd llysiau Hampton Court - dwi wastad yn hoff gweld hen gerddi yn llawn o lysiau a ffrwythau.
Ac yn ol yn ein gardd ni, mae’r nionod wedi aeddfedu, dwi’n meddwl, ac yn barod i ddod allan.  Dyma un:


A dwi wedi dechrau ar y cennin.  Dyma’r planhigion sydd wedi tyfu o’r hadau:


A dyma rhai ohonyn nhw dwi wedi symud i’w gwely newydd.  


Llynedd cawsom fawr ddim o gennin, oherwydd y tywydd poeth a sych a ddaethod ar ol i ni fynd i ffwrdd - a neb i ddyfrio’r cenin a oedd wedi cael eu osod yn y gwlau newydd.  Felly eleni, dan ni yma am bron bythefnos, a gobeithio cawn roi ddigon o dwr i’r planhigion i gadw nhw’n iach. 

Sunday, 28 June 2015

Yn ol yn yr ardd: mafon

Daethon yn ol, neithiwr, ar ol bron wythnos i ffwrdd yn Besançon, yn Ffrainc.  (Dinas gwych, hardd, gyda ymrwymiad i bio-diversity.  Ac efalla bydd mwy am Besancon yn y man).  Fel unryw arddwr, roeddwn yn gobeithio bod yr ardd mewn cyflwr da wrth dod yn ol, enwedig ar ol tywydd sych.  Doedd dim eisio poeni.  Roedd fy mab wedi gwneyd yn dda gyda'r tŷ gwydr, a popeth yn edrych yn iawn.  Tra yn Besançon, roedd rhaid (!) mynd i un neu ddau Boulangerie, i weld be oedd yna, a blasu'r  cynnyrch.  Un peth prynais oedd 'Tartelette Froamboise' (dwi'n meddwl dyna roedd yr enw).

Dyma rhai o'r cynnyrch ar gael:



A dyma be brynis i:


Mi lwyddais i gymryd llun cyn sglaffio fo.  Mi roedd hi mor dda - a dim rhy felus.  Dwi erioed wedi pobi tarten fel 'ma - ond mae bwyta hon wedi rhoi ysbtydoliaeth - a falle mi fyddaf yn trio cael riseit a gweld sut bydd ein mafon ni yn blasu wedi eu rhoi mewn tarten fel hyn.  Dydy nhw ddim mor dda eleni - mae'r tywydd wedi bod mor sych, ond mae na ddigon ar gael i drio gyda tarten bach, os gai amser.

Saturday, 20 June 2015

Dim llawer o amser i flogio yn ddiweddar, felly dyma ychydig o luniau.  


Cyw gŵydd Canada, dim yn bell o’r gwaith. Mynd heibio nhw ar y beic….dwi ddim yn or-hoff o’r gŵyddau yma, ond mae’r cywion yn ddel iawn.  


A dyma robin goch yn yr ardd, neithiwr.  Daeth hwn (neu hon) yn weddol agos tra roedden ni yn bwyta cinio.     


Dyma aderyn arall sydd yn byw yn yr ardd - llwyd y gwrych.  Dwi’n meddwl bod nyth yma ond dwi ddim wedi ei weld o - eto beth bynnag.

Yn y perllan mae rhai o’r coed yn edrych yn iach, ac y ffrwythau yn dod.


ond dydy eraill, fel hon, ddim yn edrych mor dda.  Mae o wedi bod yn sych iawn - a falle os dan ni’n cael dipyn o law, bydd hi’n gwella


Monday, 8 June 2015

Methiant… a llwyddiant

Yn yr ardd, mae o wedi bod yn wanwyn anodd. Oer a gwyntog, tan ddiweddar.  A’r pridd yn cael ei sychu gan y gwynt, hyd yn oed ar ol gawodydd drwm.  Felly, dyma sut mae’r panas yn edrych:


Dim un wedi dod i fynny - a dwi wedi gwasgaru’r hadau o leiau ddwywaith, efallai mwy….
Dydy’r ffa ddim llawer gwell, ond ambell un wedi dod i fynny.  Ond mae’r planhigion a aeth i fewn yn yr hydref, neu yn gynar, yn wneud yn dda: y nionod, a’r ffa llydan a’r sialots.  





Rhois gynnig ar flodfresych eleni hefyd - a roedd y planhigion yn wneud yn dda am ychydig o ddydiau, tan i’r sguthanod fwyta nhw.  Mae par o’r adar yma wastad  yn yr ardd, a mae nhw yn bwyta fel d’wn i’m be - mae rhaid rhoi rhwyd ar bopeth fel bresych ac yn y blaen.

Dwi wedi cael wythnos brysur a hyfryd gyda ffrind a oedd draw o America, ac un o uchafbwyntiad yr wythnos oedd mynd i Otmoor - gwarchodfa RSPB ddim rhy bell o Rydychen, felly ryw awr i ffwrdd i ni.  Dwi erioed wedi bod o’r blaen, a mae o’n le hyfryd iawn, a heddychol.  Un o’r adar gyntaf i ni weld oedd y turtur.  Mae hon ar y rhestr goch: un o’r adar lle mae’r niferoedd wedi gostwng yn ofnadwy.  Dwi erioed wedi gweld un o’r blaen.  Dyma rhai luniau, yn cynnwys rhai o’r turtur a'r bod y gwerni (marsh harrier) - ond mae rhain braidd yn bell i ffwrdd.



 

Labels: , , ,

Monday, 25 May 2015

Gwyfynod Gwych

Mi es i’r gwarchodfa bore  ddoe, a mi wnes i gyfarfod gyda un o’r naturiaethwyr sydd yn arbennigwr mewn gwyfynod – felly es efo fo pan oedd yn edrych i weld be oedd wedi dod i’r trapiau gwyfynod dros nos.  Mi wnes i synnu i weld pa mor hardd roedd rhai ohonyn nhw – fel  y cathfwyn yma:


Dim lliwiau arbennig, ond patrymau diddorol a prydferth.  Dyma un arall hardd – y brychan gwyrdd:


a dyma un arall diddorol – dwi’n meddwl mai gwalchwyfyn y poplys ydy hwn – poplar hawkmoth:


Ac i orffen, un a oedd yn edrych yn union fel darn o bren bach – a dwi wedi anghofio ei enw!


A wedyn yn ol i’r ardd, cyn i’r glaw dechrau……..

Mae mis Mai wedi bod yn hyfryd yn yr ardd; yr unig broblem ydy’r tymheroedd.  Mae o wedi bod yn oer yn ddiweddar.  Serch hynny, mae’r blodau yn edrych yn dda, o hyd, ac y llysiau yn dod ymlaen hefyd rŵan.  Dyma rhai luniau ddiweddar.





Mae’n amser i gael bopeth sydd am tyfu eleni i fewn,  a dwi’n meddwl fy mod i wedi llwyddo gyda’r rhan fwyaf, er bod planhigion fel courgettes  yn dechrau eu bywydau yn y ty gwydr, fel bod nhw’n cael eu gwarchod rhag y malwod, ac yr un peth gyda’r squashes.  A fel gwelir isod, o'r diwedd dwi wedi rhoi'r tomatos yn ei lle yn y tŷ gwydr: dwi wedi bod yn defnyddio y quadgrow, sydd i'w weld yn y llun isod a sydd wedi bod yn ardderchog



Dwi’n edrych ymlaen at y ffa llydan, sydd bron yn barod, a’r rhain bydd y llysiau gyntaf i ni cael bwyta eleni, ar wahan i’r planhigion salad.