Ailddysgu

Monday, 13 June 2016

Mehefin yn yr ardd ac ar y comin

Rhywsut, rhwng gwaith (yn enwedig gwaith marcio), hyfforddi’r ci, cerdded gyda’r ci, garddio a bywyd bob dydd dwi ddim wedi llwyddo i gyfrannu at y flog yma am dipyn.  Yn yr ardd, mae’r tywydd, a’r bywyd gwyllt wedi bod yn heriol, yn sicr.  Ar ôl wythnos oer, diflas, tywydd poeth sych a wedyn storm fawr, a wedyn tywydd sych a poeth eto.  A fel arfer yr amser yma o’r flwyddyn, rhedeg o gwmpas yn trio symud yr holl blanhigion o’r tŷ gwydr i fewn i’r ardd, gyda dipyn o lwydddiant a dipyn o fethiant.  Yn fama, mae’r gwlithod a’r malwod yn cael tymor arbenning o dda.  Dyma’r courgettes ar ôl un noson yn yr ardd:



Defnyddiais “SlugGone“ sydd wedi eu gnweud o wlan defaid ac yn arbenning o ddrud - ond mi wnaeth o weithio llynedd.  (Gyda llaw, mae cyfle arbennig i ffermwyr gyda defaid i wneud rhywbeth debyg ond yn costio pris mwy derbyniadwy - os nad ydy ’patent’ wedi gwneud hynny’n amhosib).  Ond eleni - yn amlwg, wnaeth o ddim gweithio.  A falle bod y ffaith bod y gwely ar gyfer y courgettes yn agos i rhan o’r ardd sydd wedi mynd braidd yn wyllt gyda llawer o chwyn - lle ddefrydol i falwod a wlithod cuddio - ddim yn helpu.  Yn y tŷ gwydr o’r diwedd mae’r tomatos a’r aubergines a’r pupurau a basil i gyd yn y pridd, er bod yr aubergines a’r pupurau ddim yn edrych rhy dda. Dyma sut oedd rhan o'r tŷ gwydr yn edrych ychydig yn ol a'r planhigion i gyd yn aros i fynd i'w llefydd....



Mae’r dahlias wedi mynd i mewn hefyd, a hyd at hyn dim wedi cael eu bwyta i gyd, ond dwi wedi colli rhai o’r cosmos, yn bendant.  Dim byd i’w gwneud ond rhoi hadau i fewn unwaith eto, neu prynu planhigion o’r ganolfan garddio.

Yn ddiweddar dwi wedi bod allan bron bob dydd yn y bore gyda’r ci, yn aml yn fuan ar y comin, a mae o wedi bod yn hyfryd.  Dwi’n gweld (neu clywed) pedwar neu pump fath o aderyn yn gyson: yr ehedydd, y llwydfron, bras y cyrs, corhedydd y waun a weithiau’r llinos, y nico a’r llinos werdd.  A braf iawn ydy eu gweld nhw.


Dyma bras y cyrs; adar hardd, a dyma corhedydd y waun.



Does dim llun o'r llwydfron ar y comin, ond dyma lun o un with yml Nantgwrtheyn:



Os dwi’n cael cyfle i fynd i lawr i’r cae isaf, wrth yr afon, dwi hefyd yn edrych yn y cae sydd drws nesaf i’r cae yma, lle mae gwenith yn cael eu dyfu a lle mae coed yn tyfu yng nghefn y cae.  Yn fam, weithiau mae llwynog i’w gweld yn y bore yn chwilota o gwmpas y coed, a gwell eto, sgwarndogod yn y cae, ond dwi ddim wedi gweld un eleni.  Ond bore ddoe, roedd carw mwntjac yn pori yng nghefn y cae.  Rhy bell i gael llun da yn anffodus.



Wednesday, 25 May 2016

Dau gomin wahanol iawn





Dyma ein comin lleol ni: mae’r gwair yn tyfu’n hir ar hyn o bryd, a’r blodau gwyllt un ffynnu.  A gyda’r blodau a’r pryfed, digon o adar: yr ehedydd, y cudyll coch, y dylluan wen, corhedydd y waun, cnocell werdd a llawer mwy.

Ond ar draws y wlad mae comins eraill yn wahanol iawn.  Dyma ’Bircher Common’: dim rhy bell o Ludlow, lle r’on i dros y benwythnos.  (Ond, with edrych, efalle nad ydy'r coedwig yn rhan o'r comin, er ei bod yn agos?)




Mae hon yn dra wahannol, gyd coed a  blodau’r coedwig fel clychau’r gog.

Ond mae llefydd fel yma yn bwysig yn hanesyddol: llefydd lle mae pobol wedi cael yr hawl i bori ei annifeiliaid am flynyddoedd.

Wednesday, 18 May 2016

Mis Mai Hyfryd

Mae’r hanner gyntaf wedi bod yn dda iawn: digon o heulwen, a glaw yn dilyn, felly yn fama, beth bynnag, mae popeth yn wyrdd.
Dyma rhai o luniau diweddar o’r add: (bob dydd mae rhywbeth newydd yn blodeuo, bron)





Ac wrth fynd am dro ar y comin yn gynnar bore Llun, mi welais ehedydd ar y llwybr, a oedd digon glen i adael i fi gymryd llun.  Rŵan bod Milton Keynes yn tyfu ( a wedi tyfu) a tai newydd i lawr y lôn, mae’r comin yn brysur: pobl yn rhedeg, plant yn chwarae (ond dim am saith yn y bore!) ac wrth gwrs, cwn.  Eto, mae’r ehedydd yn llwyddo, rywsut, a dwi’n falch iawn gweld hynny.


Tuesday, 10 May 2016

Y Gog

Dwi’n dallt bod y gog yn dal ei dir yng Nghymru  - ond dim felly yma yng nghanol Lloegr, o gwmpas Milton Keynes.  Felly ’roedd yn hyfryd clywed y gog wythnos diwethaf, (am y tro gyntaf eleni) yn y warchodfa natur lleol - ond dwy filltir i ffwrdd.  Er nad ydy hi’n bell i ffwrdd, mae’r cynefin yna yn addas i’r gog: digon o goed a llecynau gwlyb lle mae’r telor y cyrs yn nythu.

Bob blwyddyn mae’r warchodfa yn trefnu ’warbler walk’ - taith telor, efallai, yn y Gymraeg, a’r syniad ydy i weld pa deloriaid ydan ni’n clywed - a, wiethiau, yn gweld, ond mae hynny’n fwy anodd.  Mae’r dyn sydd yn tywys y taith yn arbenigwr ar adnabod adar o’r cân.  Ond dwi’n ei cael hi’n anodd, mae rhaid dweud.  Beth bynnag, roedd hi’n noson hyfryd, a digon o adar o gwmpas, yn cynnwys digon o deloriaid, fel: telor y cyrs; telor cetti; siff-saff a telor yr helyg.  Mae’r rhain i gyd braidd yn debyg, (’small brown jobs’ fel y dwedir yn Saesneg) ac yn anodd i’w gweld ymysg y goed, neu’r tyfiant, ond mae cân bob un yn eitha wahanol.  Telor y cyrs (reed warbler) ydy un o’r adar lle mae’r gog yn dodwy ŵy yn ei nyth - a dyna, falle, pam mae’r gog i’w glywed yma.

Braf ar ddiwedd y nos cael mynd yn ôl i adeilad y warchodfa lle mae ffenestr mawr yn edrych dros y wlypdir a gweld dylluan wen yn hedfan yn isel, yn hela. Cyn hynny, roedd cyfle i weld ychydig o nythod y greÿr las.  Braidd rhy bell i gael llun da, ond dyma’r cywion.  




Maent yn nythu’n gynnar, felly erbyn hyn, mae’r cywion wedi tyfu dipyn ac yn fy marn i, yn edrych fel ’pyncs’!

Wnes i ddim lwyddo i gael lunier o adar eraill, ond dyma rhai luniau no’r warchodfa: bendigedig yn yr haul hwyr.




Monday, 2 May 2016

Cuddiad


Dwi wedi dod ar draws sawl annifail yn cuddiad yn ddiweddar.  Yn gyntaf, y llyffantod yn y pwll yn y ardd.  Mae na lechen wrth ochr y pwll -  ac yn cuddiad o dan y lechen, ryw 6 llyffant (rhai wedi dengyd erbyn cymryd y llun!).  Da gwybod bod bywyd yn y pwll  yn iach.



A dim yn bell o’r gwaith, mae rhai creaduriaid yn cael eu cyfrif wrth rhoi darn o haearn rhychiog i lawr a gweld be sy’n cuddio o dan y haearn.  Tynnais un darn o heart rhychiog i weld neidr gwair



Ac o dan un arall, llygoden bengron goch (dwi’n meddwl!: mae Llyfr Natur Iolo yn dweud ei fod yn hawdd gwahaniaethu rhwng hon (bank vole, yn Saesneg) a llygoden bengron y gwair (short tailed vole) o achos y ffwr cochfrown a’r gynffon weddol hir) ac yn bendant, roedd ffwr y llygoden yn gochfrown a’r cynffon yn weddol hir...(er ei fod yn anodd gweld maint y cynffon yn y llun).



Mae ’na greadur arall yn cuddio yn yr ardd, yn y bin compost!   Weithiau pan dwi’n llenwi’r bin mae llygoden bach yn rhedeg i ffwrdd - o dan y compost.  Dwi’n meddwl mai llygoden y coed ydy hi, ond hyd at hyn, dydy hi ddim wedi aros digon hir i fi dynnu llun.

Wednesday, 20 April 2016

Diwrnod braf yn yr ardd

Mae o wedi bod yn ddiwrnod ardderchog, heddiw, a mi r'on yn ol ar y beic yn mynd i'r gwaith.  Dyma coeden ceirios ar y ffordd i'r gwaith:


A'r cenin pedr hwyr o flan goedwig fach, hen, dwi'n mind heibio:


Ond falla'r rean gore o'r dydd oedd y prynhawn pryd r'on i'n ol gartref (dwi ond yn gweithio hanner dydd ar ddydd Fercher) ac yn yr ardd.  Gymaint i'w gwneud yn yr ardd, ond penderfynnais gweithio ar wely bach: tynnu rhywfaint o chwyn, rhoi compost arno fo a rwan mae hadau betys a spigoglys wedi mynd i fewn.  Gwrando ar hen bodlediad o 'Galwad Cynnar' tra'n gweithio.  Yn y ty gwydr, rhoi fwy o letys i few.  A r'on i heb sylwi bod blodau'r coed gellyg allan, yn edrych mor hardd, hyd yn oed gyda'r golau yn mynd, 8 o'r gloch gyda'r nos:


Ond cyn iddi hi nosi, a cyn cinio, es am dro bach ar y comin, ac ar ol ddiwrnod mor braf, r'oedd y golau yn anhygoel (ond dydy hyn ddim yn dangos rywsut yn y llun):


Ond dim son o'r dylluan glustiog.  Dwi'n edrych bob tro, rhag ofn ei weld.  Mi ges i luniau dda ohoni hi bore Sul:




Ac efallai, erbyn hyn, mae hi wedi hedfan yn ol i Scandinafia.

Tuesday, 12 April 2016

Y dylluan glustiog

Mi ddes i arderf o'r gwaith yn gymharol gynnar heddiw - a felly allan am dro ar y comin, gyda'r ci.  Pnawn braf, haelog, ac ar ol crwydro o gwmpas (a rhedeg ar ol y hwyiaid ar y pwll bach - y ci dim fi), gwelais y dylluan glustiong.  R'on i'n meddwl ei fod wedi mynd - ymwelwyr dros y Gaeaf ydyn nhw, o be dwi'n dallt, ond na, r'oedd fy ngwr wedi gweld o echddoe a dyma fo (neu hi) un hela, tua 6.30.  Ond anodd iawn cael llun da - rhy bell am un peth.  Ond gobeithio medrwch chi gweld yr aderyn yn hedfan.