Ailddysgu

Monday, 20 October 2014

Llysiau a ffrwythau

Mae  ‘na ychydig o lysiau ar ol yn yr ardd, yn cynnwys panas – a mae rhai ohonyn nhw yn fawr.  Ni chawsom llawer o lwyddiant gyda nhw, felly ond ychydig o blanhigion sydd yna – a mae nhw am cael ei adael erbyn Dolig.


Yn y tŷ gwydr, mae pupurau a aubergines yn ffynnu o hyd – ond dysgais gwers eleni.  


Rhois un blanhigyn o bupurau poeth yn y tŷ gwydr – a’r lleill i gyd i fod yn felys.  (Dwi ddim yn or-hoff o tshilis – ond mae’n amlwg bod y planhigion wedi ‘croes peillio” (? cross-pollinate) a mae llawer o’r ffrwythau sydd i fod yn felys yn boeth!
A daeth gwers arall ar ol dipyn o arbrofi.  Tyfais 'tomatillo" am y tro gyntaf - yn meddwl bod o'm bosib bwyta nhw dipyn fel tomatos.  Ond na, mae rhaid coginio nhw - a un o'r ffordd o'u defnyddio nhw ydy mewn saws 'salsa'.  Dyma nhw:


Dwi ddim yn meddwl mi fyddaf yn eu tyfu eto.  Yn yr un gwely, rhois cynnig ar "Inca berries".  Mae'r rhain dipyn fel 'cape gooseberry" gyda ffrwythau bach melyn gyda blas hyfryd - ond yn anffodus, wnaeth y rhan fwyaf ddim aeddfedu.

A heddiw dwi wedi bod yn paratoi ar gyfer y gaeaf.  Fel arfer dwi’n plannu cymysgedd o blanhigion salad- ond rywsut dwi ddim wedi llwyddo i wneud gymaint eleni.  Felly dwi wedi bod yn cymryd gofal mawr o’r planhigion bach letys – a byddan nhw yn tyfu yn araf bach trwy y gaeaf, yn barod am y gwanwyn gynnar.


O'r ffrwythau, ond y gellyg a'r mafon sydd ar ol, rwan.  Gan bod tywydd gwyntog iawn ar y ffordd, dwi wedi casglu'r gellyg sydd ar y coeden (i gyd bron yn aeddfed) a bydd y mafon yn parhau tan y rhew gyntaf.  Felly, ond y sbigoglys i baratoi am y rhewgell rwan.  


Saturday, 11 October 2014

Nyth cacwn


Welais i hwn yn y fwarchodfa sydd ddim yn bell o'n ty ni.  Mae'r cacwn ("hornets" dwi'n meddwl) wedi adeiladu'r nyth yma wedi ei seilio ar flwch i ystlymod.  Mae'r nythod mae cacwn yn gwneyd yn rhyfeddol.  Dydy'r llun ddim mor dda oherwydd roedd rhaid pwyntio'r camera i fynny at y coeden.  Dyma cynnig arall gwnes i:


A dyma llun arall o nyth gacwn (wasps tro yma):

Sunday, 5 October 2014

Barrug. haul a llygoden bengron y gwair

Mae'r haf hir, a dechrau'r hydref braf wedi gorffen.  Ar ol noson oer, 'roedd barrug ar y comin y bore yma, gyda'r haul yn treiddio trwy'r niwl.


Dyma ychydig o luniau eraill:


Mi gyfarddais a dyn a oedd wedi darganfod llygoden fach ar y llwybr - a oedd yn oer iawn, meddai, a felly oedd wedi bod yn trio cynhesu'r creadur bach.  Llygoden bengron y gwair oedd yr annifail .



Dydy'r annifail yma ddim yn anarferol, ond dydy o ddim mor arferol i weld un yn fyw.  Mae'n amlwg bod digonedd o gwmpas.  Yn anffodus (os dach chi'n llygoden bengron y gwair) nhw ydy'r prif bwyd y cudyll coch.

Sunday, 21 September 2014

Dod yn ol o wyliau

Dan ni wedi cael bron bythefnos i ffwrdd: ychydig o ddyddiau yn aros yn yml Coniston a wedyn wythnos yn "Fforest y Ddena"? (Forest of Dean - ond, dim Coedwig mae o'n dweud ar y map, os dwi/n cofio'n iawn ond Fforest).  Roedden ni'n ffodus gyda'r tywydd eleni, ac er nad oedden ni'n medru cerdded rhy bell neu uchel oherwydd y ci sydd rwan yn hen, roedd digon o gerdded a mwynhau'r cefn gwlad.  Dyma rhai o'r lluniau - o gwmpas Coniston….




A wedyn i lawr i Fforest y Ddena.  A  dipyn o grwydro o gwmpas a cherdded yma hefyd a gwylio adar ac ambell anifail gwyllt:







A wedi dod yn ol gweld bod 'na dipyn o liw yn yr ardd o hyd...



Friday, 29 August 2014

Siaradwyr Cymraeg yn Milton Keynes

Rhyfedd faint o bobl Gymraeg sydd o gwmpas, heb i chi wybod!  Trwy’r cylch siarad Cymraeg dwi’n dod ar draws pobl newydd o bryd i’w gilydd.  Fy ffrind a chyfoed Jan a ddechreuodd y grŵp.  Mae Jan wedi bod yn dysgu Cymraeg am ryw ddwy flwyddyn rŵan, a wedi dod ymlaen yn dda iawn: felly ar gyfer dysgwyr, yn y bôn, seflydlwyd y grŵp (sydd yn cael ei hysbysebu trwy Say Something in Welsh).  Ond mae o’n gymysgiad da o ddysgwyr a siaradwyr rhugl.  A mae pobl yn dod o ardaloedd wahannol hefyd.  Mae mwy o’r Cymry Cymraeg yn dod o’r gogledd; Bethan (sydd ddim yn medru dod yn aml) yn dod o Sir Fôn; Marian (sydd yn byw yn yml i fi a sydd yn cadw’r Cymraeg ar yr aelwyd gyda’i merch) yn dod o Bwllheli, a Gwyneth gyda’i gwreiddiau hefyd yn Sir Fôn ond wedi cael ei magu yn Llundain.  Felly mae Rhodri (Aberaeron) yn eithriad, braidd.

Hanesion difyr sydd gan yr aelodau hefyd.  Rhai yn ailafael ar y Cymraeg ar ol blynyddoedd i ffwrdd.  Ac un wedi colli’r hyder i siarad Cymraeg ar ol mynd i ysgol Saesneg, blynyddoedd yn ol, yn Llundain.  Felly mae ei mam hi yn siarad Cymraeg a mae hi yn dallt popeth – ond yn ateb yn Saesneg, ond yn raddol mae hi’n dechrau siarad. 

Mae’r dysgwyr yn gymysg hefyd.  Un wedi gwneud y cwrs Prifysgol Agored (Croeso) ac yn edrych am gyfleoedd i ymarfer; un ond wedi dechrau gyda SSIW ryw dair fis yn ol; felly yn gwrando yn hytrach na siarad, y ran fwyaf, ond yn medru deallt dipyn erbyn hyn. 

Mae’r grŵp yn cyfarfod bob mis, mewn tafarn leol, a nos Iau es i yna gyda Jan, a chyfarfod a Marilyn am y tro gyntaf: merch o Llanferfechan yn byw ryw 5 milltir i ffwrdd – yn yr un dre bach a Jan.  Sgwrs dymunol am bron ddwy awr – er bod yr amserlen yn dweud 6-7.30.  Felly digon o hwyl i’w gael.

Monday, 25 August 2014

Ffrwythau a llysiau ddiweddar

Wel, dyma ni bron ar ddiwedd mis Awst.  Ar ol haf gwych, mae'r tywydd wedi bod yn newidiol yn fama - ond yn sych, sych, sych - hyd at heddiw!  Dyma'r olygfa o'r afon bore 'ma.


Glaw mân, braidd fel glaw Cymraeg! Ond p'nawn yma, mwy o law, dipyn drymach tro yma.

Mae'r tywydd poeth a gawsom ym mis Mehefin a Gorffenaf wedi bod yn baradwys i'r pupurau a'r aubergines yn y tŷ gwydr.  Fel dwi wedi sylwi o'r blaen, roedd aubergines yn aeddfed ym mis Gorffenaf - rhwybeth anarferol iawn, iawn!.  A rŵan mae'r pupurau hefyd yn goch, fel gwelir.  Dyma'r golygfa o ddrws y tŷ gwydr:



- ond dydy o ddim yn dangos y planhigion yn dda iawn - felly dyma llun o'r pupurau -




ag o'r aubergines.



Tŷ allan i'r ardd yn y berllan anghyfreithlon, mae'r gellyg Bon Chrétien wedi gwneud yn dda iawn (o safbwynt y ffrwythau) OND, am un peth, mae'r ffrwythau wedi bod yn disgyn yn y gwynt, ac, yn fwy bwysig, mae'r coeden ei hun yn edrych yn ofnadwy.  Mae sawl haint i'w gael ar goed afalau a gellyg - a dwi ddim yn siwr pa fath o haint sydd ar y coeden yma, ond dwi'n gobeithio bydd yn well ar ol y glaw, ac ar ol dipyn o tocio pan gai'r cyfle.  Beth bynnag, mae’r ffrwythau yn ardderchog.



Yn ôl yn yr ardd llysiau, mae’r ffa ffrengig yn dda (ar ol llawer o ddyfrio); a mae’r betys a sbigoglys yn dda (o’r diwedd) ond methu wnaeth y ffa ffrenging dringo, a dwi wedi rhoi’r gorau i tyfu moron, yn anffodus.  Dydy nhw ddim yn hapus yn yr ardd yma.

Llyfrau diweddar: 1 – Lliw yr Eira

Dwi wedi mwynhau sawl lyfr Gymraeg yn ddiweddar – a wedi meddwl am rhoi ryw fath o adolygiad ar fy mlog ond wedi methu.  Pam? Wel am un peth, dwi ddim wedi cael llawer o amser i gyfrannu at y flog o gwbl i ddweud y gwir.  Heddwi mae hi'n bwrw - felly amser i'w gwneud.  Ond dwi’n meddwl mai’r rheswm penodol ydy ei fod yn anodd iawn i fi sgwenu adolygiad yn y Gymraeg.  Efalla bod sgwennu adolygiad yn anodd mewn ynrhyw iaith – dwi wedi son am hwn o’r blaen, dwi’n siwr.  Dwi’n aelod o grwp Darllen Saesneg, a’r trefn ydy ein bod yn sgwennu adolygiad o’r llyfr a ddewiswyd o’n rhestr ni – a mae o’n annodd, a dim yn digwydd bob tro.

Felly dwi am ond sgwennu dipyn am y llyfrau – be fedra i a pryd medra i.  Y gyntaf ydy Lliwiau’r Eira gan Alun Jones.  (Am rhyw rhewm mae'r llun ar ei hochr…)


Yr unig llyfr arall gan Alun Jones roedden i wedi darllen cyn hwn ydy “Yna clywodd swn y môr”, ei nofel mwyaf enwog, a mwynhais y llyfr.  Mae hwn yn wahanol iawn.  Mae’r clawdd yn ddeiniadol iawn (yn fy marn i) a fel mae’r clawdd yn awgrymu, mae’r hanes yn cymryd lle mewn gwlad lle mae natur yn gryf, a lle, o be dyn ni’n clywed yn y stori, mae llawer o’r wlad yn wyllt, gyda bleiddiaid ac eryrod o gwmpas.  Mae gan rhai o’r gymeriadau ryw fath o ffordd o ddallt a cyfathrebu gyda’r anifeiliad yma.  Does dim sicrwydd lle, neu pryd, mae’r stori yn digwydd, ond mae o’n teimlo’n hanesyddol, gyda phobl yn byw heb tecnoleg, ac yn teithio ar draed.  Mae’r cefn wlad yn wyllt ac yn mynyddig, ac yn oer.
Mae’r hanes yn dilyn pedwar cymeriad, Eyolf, Tarje, Linus a Jalo, sydd yn ffoi o’u byddin – mewn gwlad lle mae pob dyn yn gorfod ymuno a’r byddin.  Ar wahan i ddisgrifio’r cefn gwlad, canobwyntio ar y cymeriadau mae’r awdur, ac yn raddol mae’r darllenwyr yn sylwi bod y rhan fwyaf o’r dynion yn y wlad yma yn rhyfela, ac yn gorfod ymuno a’r byddin.  A byddinoedd creulon iawn ydyn nhw hefyd.
Mi wnaeth y nofel wir cael afael arnaf fi.  Roeddwn yn meddwl am y llyfr am amser hir – a dyma rhan o be sydd gan Lyn Ebenezer i’w ddweud amdano: 

Prin i mi erioed ddarllen nofel debyg iddi yn Gymraeg.  Mae popeth sydd o’i  gwmpas hi yn hudolus.  Mae hyd yn oed y rhanau arswydus yn brydferth”  Wnes i ddim ddarllen adolygiad cyn dechrau ar y nofel – (rhaid dweud roedd y clawdd yn fy nenu am un peth!) ond mae hudolus yn gair dda – mi wnes i gael fy nhynnu i fewn i’r byd yma – roedd llawer o bethau ofnadwy yn digwydd yn y byd yma – ond r’on i wir eisiau mynd ymlaen i ddysgu be ddigwyddodd i’r dynion.
Dwi’n cytuno’r llwyr gyda Lyn Ebenezer hefyd pan mae o’n dweud:
“Wn i ddim sut mae dechrau disgrifio’r campwaith hwn.  Mae’n rhyw gyfuniad rhyfeddol o llyfrau ffantasi Stephen King, a’r mabinogi, lle mae dyn a creaduriaid mewn cytgord.”  Yn union: a mae rhyw naws yn aros gyda chi am beth amser – un o’r llyfrau gorau dwi wedi darllen ers dipyn.  Mewn llefydd, dydy hi ddim yn nofel hawdd i rhywyn sydd heb Gymraeg fel ei iaith gyntaf - ond yn sicr yn werth parhau hefo hi.